Beyin Göçü Nedir?

student

Beyin Göçü ve Özellikleri Nelerdir?

İyi eğitim almış, zeki, alanında uzman kişilerin bulunduğu ülkede parasal sıkıntılar ve kötü çalışma koşullarına bağlı olarak, çalışma koşulları ve kazanç açısından çok çok daha iyi ülkelere göç etmesine beyin göçü denir. Beyin göçü kavramı sosyoloji terimi olup mecazi bir anlam ifade eder.

“Beyin Göçü” ifadesini ilk defa kullananlar İngilizler olup bunu Hindistan’dan gelen bilim adamları ve mühendisler için kullanmışlardır.

Bir deyim vardır; ” Akıllı insan aklını kullanır, daha akıllısı başkalarının aklını kullanır” Bill Gates Dünya’nın en zengin insanı, tek başına kurduğu şirket günümüzde Dünya’nın en değerli şirketlerinden. Gates’in bu başarıyı yakalaması tamamen Dünya’nın değişik yerlerinden topladığı genç ve becerikli programcılara bağlıdır. Bunu günümüzün internet devi Google’da yapmaktadır. Beyin göçünü alan ülkeler zengin ve gelişmiş ülkelerken, beyin göçü ile yetişmiş elemanını kaybedenler gelişmekte veya geri kalmış ülkelerdir.

Kıt ve sınırlı kaynakları ile yetiştirdiği değerli beyinleri kaybeden ülkeler beyin göçü nedeni ile gelişmeleri daha da yavaşlarken, gelişmiş ülkelerin yetişmiş beyinlere daha yüksek ücret ve daha iyi olanaklar sağlaması ile gelişmeleri daha da hızlanmaktadır. Beyin göçü ülkeler arasındaki gelişmişlik farkının daha da artmasına neden olmaktadır.

egitim-gelismis-gelismemis

Burada karıştırmamamız gereken nokta yurt dışına göç eden herkes beyin göçüne katılmış olmaz. Göç eden kişi iyi eğitim almış, alanında uzman kalifiye elaman ise bu beyin göçüdür. Ancak çok fazla özelliği olmayan, ne iş olsa yaparım diyerek yurt dışına gidenler işçi göçüne katılmış sayılırlar.

Beyin göçü iç ve dış beyin göçü olarak ikiye ayrılabilir. Ülke içindeki beyin göçüne iç, ülke dışına olan beyin göçüne ise dış beyin göçü adı verilir. Ülkemizde iç beyin göçü çoğunlukla devlet sektöründen özel sektöre olmaktadır. Örneğin, devlet üniversitelerinden vakıf üniversitelerine öğretim üyesi geçişi veya devlet dairelerinden yetişen elemanların özel sektöre geçişi iç beyin göçü olarak adlandırılabilir. İç beyin göçünün ülke ekonomisi açısından pek fazla zararı yoktur. Dış beyin göçü ise iyi yetişmiş yetenekli iş gücünün gelişmiş ülkelere akışı şeklinde algılanabilir ve ülkeye zararı çok büyüktür.

Yukarıdaki ayrım dışında beyin göçünün 3 türü vardır;

1 – Örgütsel: Büyük şirketlerin, yetenekli, yaratıcı, nitelikli ve gelecek vaat eden gençleri bünyesine katmak şeklinde değerlendirilebilir. Yukarıda bahsettiğimiz google, microsoft örneğinde olduğu gibi.

2 – Coğrafi: Nitelikli bireylerin ikamet ettikleri bölgeden ayrılmaları şeklinde gerçekleşir. Afrika ülkelerinden İngiltere’ye gitmeleri gibi.

3 – Endüstriyel: Bir endüstri sektöründeki vasıflı çalışanın yer değiştirmesi şeklinde gerçekleşir. Çalışan kendini geliştirdiği yerden ayrılarak rakip şirkete geçer yada kendine ait şirket kurar. Kamu sektöründen, özel sektöre geçişlerde bu guruba girer.

“Yetişmiş insan gücü hareketi” olarak değerlendirilen beyin göçünün geçmişi çok eski devirlere dayanır. Çeşitli dini, siyasi, ilmi ve ideolojik sebeplere dayanan beyin göçü ilk ve orta çağlarda mevcuttu.  Bazen ülkeler belli dönemlerde daha fazla beyin göçü verebilir örneğin; İkinci Dünya Savaşından önce çok sayıda bilim adamı Hitler’den kaçıp ABD’ye yerleşirken, Türkiye’de 1960’lı yıllarda siyasi ve ekonomik istikrarsızlık bir çok doktor, mühendis ve bilim adamının yurt dışına çıkmasına neden olmuştur.

Yurt dışında yaşayan Türk Bilim Adamlarının ülkelere göre dağılışı

beyin-gocu

Günümüzde ise genellikle ekonomik, sosyal sebeplerle ve siyasi baskının fazla olduğu ülkelerden, diğer ülkelere doğru insan gücü akımı devam etmektedir. Ülkemizden de çeşitli Avrupa ülkelerine ve bilhassa ABD’ye beyin göçü sürmektedir. Gerek ülke imkanlarının sınırlı olması gerek kanuni düzenleme­lerdeki karmaşıklıklar ve devlet yetkililerinin ilgisizliği göçlere neden olmaktadır. Bilim ve teknoloji sahasında ilerlemiş ülkeler ise bu yetişmiş insan gücüne her türlü imkanı hazırlayarak ülke çıkarlarına göre çalış­tırmaktadırlar.

Dünya’da en fazla beyin göçü alan Ülkeler; ABD, Kanada,  Avustralya, İngiltere, Almanya, Fransa, İspanya, İsviçre, Hollanda, İsveç gibi. (Kaynak: Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü- OECD)

beyin-gocu-olan-ulkeler

Dünya’da en fazla beyin göçü veren ülkeler; Hindistan, Çin,  Rusya, Nijerya, Etiyopya, Gana, Mısır, Cezayir, Meksika, Ko­lombiya, Şili, Filipinler, Kore, İran, Irak, Türkiye vs.

Bazı ülkeler hem beyin göçü alır hemde verir örnek; Kanada

Beyin göçünün başlıca nedenleri şunlardır;

– İşsizlik

– Eğitime uygun iş bulamamak,

– Yapılan işin takdir edilmemesi,

– Araştırma yapamamak,

– Sosyal sorunlar,

– Kültürel emperyalizm (özenti, ingilizce öğrenmek)

– Daha yüksek yaşam standartlarına ulaşma arzusu,

– Kötü çalışma koşulları, düşük maaş,

– Siyasal sorunlar (etnik dışlanma, siyasal istikrarsızlıklar)

– Yolsuzluk, güvensizlik

– Eğitim için yurt dışına gitme oraya yerleşme

Sevebilirsin...

  • Beyin Göçü ve Özellikleri Nelerdir?