Doğadaki Üç Unsur: Su (3. Bölüm – Akarsular)

Su döngüsü, su kaynaklarının neler olduğu, dünyadaki suların dağılışı, Deniz ve Okyanuslar, Göller derken sıra Akarsulara geldi.

Akarsular

9. sınıfta Dış kuvvetler konusu içinde detaylı olarak anlatılan akarsular konusu burada; Rejimine, Beslenme Kaynaklarına ve Döküldükleri yere göre kısaca anlatılıp geçilecektir.

Akarsu: Karalar üzerinde bir yatak (vadi) içerisinde, eğim boyunca, sürekli veya dönemlik akan su kütlelerine akarsu denir. Akarsular çeşitli özelliklerine göre sınıflandırılabilir;

1. Rejimine Göre Akarsular:

Akarsuyun yatağı içinde yıl boyunca göstermiş olduğu akım değişimine, akım düzeni veya rejimi denir.

– Düzenli Rejim: Akarsu seviyesi yıl içinde önemli değişiklikler göstermiyorsa rejimi düzenlidir.
– Düzensiz Rejim: Akarsu seviyesi yıl içinde önemli değişiklikler gösteriyorsa hatta belli dönemlerde akarsu kuruma noktasına geliyorsa rejim düzensizdir.

 

Yağışın yıl içinde düzenli düştüğü alanlardaki Amazon ve Kongo gibi nehirlerin akımı düzenli, yağışın yılın bir döneminde düştüğü alanlardaki Ganj ve İndus gibi nehirlerin akımı düzensizdir.

2. Beslenme Kaynaklarına Göre Akarsular:

Akarsuların beslenme kaynaklarını;

Yağmur suları,
Kar erimeleri,
Buz Erimeleri,
Yeraltı suları,
Göl suları oluşturabilir.

Dünya’da karalar üzerinde uzun yollar kateden büyük akarsular farklı kaynaklardan beslenirler. Bu akarsular farklı yükselti, iklim ve arazi yapılarından geçtiği için; bazı kolları yağmurla, bazı kolları kar erimeleriyle veya diğer beslenme kaynaklarıyla su toplar. Bu tür akarsulara Karma Rejimli akarsular denir. Karma rejimli akarsuların rejimleri genelde düzenlidir.

3. Döküldüğü Yere Göre Akarsular:

Akarsuların bir kısmı suyunu denizlere ve okyanuslara, bir kısmı da göllere boşaltmaktadır. Akarsuyun sularını topladığı alana o akarsuyun havzası denir. Sularını denize ulaştırabilen alanlara açık havza, ulaştıramayanlara ise kapalı havza adı verilir. Örneğin;

Kızılırmak: Karadeniz’e dökülür. (Sularını denize ulaştırabildiği için havzası açıktır)
Bakırçay: Ege Denizi’ne dökülür. (Sularını denize ulaştırabildiği için havzası açıktır)
Fırat Nehri: Basra Körfezine dökülür. (Sularını denize ulaştırabildiği için havzası açıktır)
Deliçay: Van Gölüne dökülür. (Van gölünün ayağı veya gideğeni olmadığı için bu bölge kapalı havza oluşturur.)
Peçenek Suyu: Tuz Gölü’ne dökülür. (Kapalı havzalıdır.)

Yukarıdaki ifadeleri toparlamak için aşağıdaki görseller faydalı olacaktır.

Sevebilirsin...

  • Göktuğ

    Teşekürler…

  • Muhammed

    Çok yardımcı oldunuz teşerkkürler …!