Ölçme ve Değerlendirme Cevapları (Sayfa 41 – 42)

2. Bölüm Ölçme ve Değerlendirme

Aşağıdaki soruları cevaplayınız.

1. Yeryüzündeki sular hangi kaynaklardan beslenir?

Soruda sular dediği için buna okyanus, deniz, buzullar, göller, akarsular, bataklıklar ve yeraltı sularını düşünerek cevap vermemiz gerekir bu durumda; Suların beslenme kaynakları; Su döngüsü (özellikle deniz ve okyanuslara), yağışlar (yağmur, kar, dolu – bütün sulara), kar ve buz erimeleri (göllere, akarsulara, denizlere), göller (akarsulara), yer altı suları (deniz, okyanus, bataklık, göl, akarsu) ile akarsular (deniz, okyanus, göle) yeryüzündeki sulara su takviyesi sağlayacaktır.

2. Yer altı suyu bakımından zengin olan alanlar hangileridir? Bu alanları, yer şekilleri ve iklim koşulları bakımından değerlendiriniz.

Bol yağışlı ve zemini geçirimli malzemelerden oluşan çukur alanlar yer altı suyu bakımından olduka zengin olurlar. Kurak, eğimli ve jeolojik yapısını geçirimsiz malzemeden oluşan alanlar ise hem yetersiz su hemde olan suyu tutamamaktan dolayı yer altı suyu bakımından fakir alanlardır. Ovalar (neredeyse her türü için geçerli) karstik araziler, Deltalar yer altı suyu bakımından zengindir.

3. Göl sularının farklı kimyasal özelliklere sahip olmasının nedenlerini belirtiniz.

İklim,
beslenme kaynakları,
gölün üzerinde bulunduğu arazinin yapısı,
gölün büyüklüğü,
gölün derinliği,
gideğeninin olup olmamasıyla vb.

4. Toprak oluşumunda etkili olan faktörler nelerdir?

İklim,
Anakayanın cinsi,
Zaman,
Yerşekilleri,
Canlılar ve Bitki örtüsü,

5. Canlıların toprak oluşumundaki etkilerini açıklayınız.

Toprak yüzeyine düşen dal, yaprak ve meyvelerden oluşan bitki kalıntıları iklim koşullarına bağlı olarak birkaç ay ile birkaç yıl içerisinde mikroorganizmalar tarafından parçalanarak humusa dönüşmektedir. Humus toprağın rengini koyulaştırır ve daha verimli hale gelmesini sağlar. Geniş yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlık alanlara sahip yerler ile yüksek dağ çayırlarının bulunduğu yerlerde topraklar humus bakımından zengindir. Bitkiler, kökleri ile toprağın derinliklerine iner ve kalın bir toprak örtüsünü erozyona karşı korur. Ayrıca bitki köklerinden çıkan asitlerle kayanın çözülmesi hızlanmaktadır. Tavşan, tarla faresi ve köstebek humusça zengin üst toprağı derinlere taşır. Bu canlılar, derinlerdeki toprağı ise yüzeye çıkarmak gibi önemli bir karıştırma görevi de yaparlar.

6. Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe bitki örtüsünün kuşaklar şeklinde değişiklik göstermesinin nedenleri neler olabilir?

Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısının daralması sıcaklıkların düşmesine neden olur. Değişik bitkiler sıcaklığın düşmesiyle o sıcaklığa uyum sağlar. Böylece Ekvatordan kutuplara doğru bitki örtüsü değişik kuşaklar oluşturur. Tek neden sıcaklığın değişmesi değildir. Aynı zamanda farklı iklim türleri farklı yağış rejimine ve yağış miktarına sahiptir. Kısacası başta sıcaklık ve yağış (yağış miktarı, yağış rejimi, yağış türü) nemlilik, basınç türü, soğuk ve sıcak su akıntılarının etkisi vb. birçok etken bitki örtüsünün değişmesine katkısı olur.

7. Bitki örtüsü benzer olan iki farklı bölgede başka hangi özelliklerin benzer olduğu söylenebilir?

Bitki örtüsünün benzer olması iki bölgeninde aynı iklime sahip olduğunu gösterir. İklimler aynı ise sıcaklık, yağış miktarları, yağış türleri, basınç koşulları gibi özellikleri benzer veya yakın olur.

8. Kuzey Yarım Küre’de, dağların güneye bakan yamaçlarında ormanın üst sınırı daha yüksektir. Neden?

Kuzey Yarım Küre’de, dağların güneye, Güney yarım kürede ise dağların kuzeye bakan yamaçlarında orman üst sınırının daha yüksekte olmasının nedeni bakı faktörünün etkisiyle sıcaklığın daha yüksek olmasıdır.

9. Çöllerin bazı kesimlerinde hurma ve palmiye gibi ağaçların yetişmesi, vaha denilen yerlerin bulunması nasıl açıklanabilir?

Çöl denince aklımıza suyun olmadığı uçsuz bucaksız kumlarla kaplı alanlar gelir. Durum genelde böyle olsada çöllerde suyun bulunduğu nadir alanlarda vardır. Çölden geçen bir akarsu kenarı (Nil nehri gibi), taban suyunun yüzeye çıktığı bir kaynak veya kuyu sınırlı bir alanda toprak oluşumunu, tarımsal faaliyetleri ve yerleşmeleri beraberinde getirir.

10. Maki, garig ve antropojen bozkırların ortak özellikleri nelerdir? Açıklayınız.

Maki, garig ve antropojen bozkırların ortak özelliği insanlar tarafından tahrip edilmiş olmalarıdır.

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle doldurunuz.

1. Yeryüzündeki su kaynakları düzenli bir dağılış göstermez.

2. Su kaynakları yer altı ve yer üstü suları olmak üzere ikiye ayrılır.

3. Yeryüzündeki suları birbirine bağlayan önemli su kaynağı akarsulardır.

4. Sularını bir ayak (gideğen) yardımıyla dışarıya boşaltan göllerin suları tatlı olur.

5. Kimyasal çözünmenin olabilmesi için ortamda suyun bulunması gerekir.

6. Eğimli yamaçlarda toprak kalınlığı taşınma nedeniyle azdır.

7. Yeryüzünde en hızlı toprak oluşumu sıcak ve nemli iklim bölgelerindedir.

8. Makiler, yıl boyu yeşil kalan çalılardır.

9. Bitkilerin yetişme şartlarını sıcaklık, yağış, toprak belirler.

10. Sıcaklığın arttığı dönemde toprağın üst kısmının ayrışarak bataklıkların oluştuğu yerlerde ortaya çıkan ot topluluklarına tundra denir.

11. Orta kuşakta görülen ormanlar geniş ve iğne yapraklı ağaçlardan oluşur.

12. Tropikal iklim bölgesinde, yaz yağışlarıyla yeşeren yüksek boylu ot topluluklarına savan denir.

Aşağıdaki ifadelerin doğru veya yanlışlığını yanlarındaki kutucukları işaretleyerek (x) belirtiniz.

–D– –Y–
1 Yeryüzünde en geniş alanı kaplayan su kaynağı okyanuslardır. ..
2 Baraj gölleri doğal heyelan sonucu meydana gelir. ..
3 Yeryüzündeki göllerin suları benzer kimyasal özelliklere sahip değildir. ..
4 Yeryüzündeki tatlı su kaynakları sınırlıdır. ..
5 Yer altı suları tabakaların en zayıf olduğu yerlerden çıkar. ..
6 Toprak oluşumu oldukça uzun zaman almaktadır. ..
7 Sıcaklık farklarının yüksek olduğu yerlerde kimyasal çözünme yaygındr. ..
8 Sert kayaçlar parçalanmadığı için, toprak sadece yumuşak kayaçlardan oluşur. ..
9 Yeryüzünde farklı toprak tiplerinin oluşması, toprak oluşum sürecinde etkili olan faktörlerin farklı olması ile ilgilidir. ..
10 Aynı ana kaya üzerinde her yerde aynı tip topraklar oluşur. ..
11 Ekvatoral yağmur ormanlarında orman altı bitki örtüsü zengindir. ..
12 Bir bölgede bitki örtüsünün çeşitli olması, değişik iklim tiplerinin görüldüğünü kanıtlar. ..
13 Step (bozkır), yaz mevsiminde yeşillenen, yağışsız geçen kış mevsiminde sararıp kuruyan ot topluluklarından oluşan bitki örtüsüdür. ..
14 Muson ikliminin görüldüğü yerlerde bitki örtüsü iğne yapraklı gür ormanlardır. ..
15 Tayga ormanları iğne yapraklı ağaçlardan oluşur. ..

Kavramlar: Yer altı suyu, akarsu, göl, okyanus
Yukarıdaki kavramları şemadaki kutulara yerleştiriniz.

Yer kabuğundaki büyük çanaklarda Yeryüzündeki vadi içlerinde Kara içlerindeki çukur alanlarda Yer altındaki tabakaların içlerinde
.. .. .. ..
oluşur akar oluşur oluşur
.. .. .. ..
 Okyanus Akarsu Göl Yer altı suyu

Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.

1.

I. bölge : Dağ çayırları, İğne yapraklı orman, Karma orman, Bozkır
II. bölge : Dağ çayırları, İğne yapraklı orman, Karma orman, Yayvan (geniş) yapraklı orman
Yukarıda iki farklı bölgede bitkilerin yükseltiye göre oluşturduğu katlar verilmiştir. I. bölgenin en alt kesiminde bozkırların yer alması aşağıdakilerden hangisinin sonucu olabilir?

A) Deniz etkisine açık olmasının

B) Yaz sıcaklıklarının düşük olmasının

C) Buharlaşmanın az olmasının

D) Nemliliğin düşük olmasının

E) Termik alçak basınç alanında bulunmasının

2. Bitki türlerinin yeryüzüne dağılışında yer şekillerinin büyük payı vardır. Karalar aynı yükseklikte ve engebesiz olsaydı bitki topluluklarının dağılışında aşağıdaki durumlardan hangisi ortaya çıkardı?

A) Yeryüzünde tek tür bitki bulunurdu.

B) Bitkiler yalnızca deniz kıyılarına toplanırdı.

C) Tropikal bitki türleri bütün enlemlere yayılırdı.

D) Bitki türleri aralıksız kuşaklar oluştururdu.

E) Bitki türlerinin dağılımı değişmezdi.

 

3. Aşağıda verilen bitki türlerinden hangisi ot formasyonu içerisinde yer almaz?

A) Tundra    B) Step    C) Psödomaki    D) Çayır    E) Savan

Sevebilirsin...

  • adile

    Çoktn seçmelilerde 2. soru neden D

    • Bu soruda dünya dümdüz varsayilmiş bu durumda sıcaklık düzenli olarak ekvatordan kutuplara doğru azalır. Bu durumda yayvan, karışık ormanlar, iğne yapraklı ve Çayırlar şeklinde aralıksız kuşaklar oluşturur.

      • adile

        Ama A şıkkıda mantıklı

        • Tek bir bitki türü olamaz. Sıcaklık değişir.

          • Klamedin

            Dogrudur hocam

  • Umut Sakarya

    Cok tesekkurler hocam gercekten işe yaradı

  • Harun

    thank you

  • Harun

    teşekkür ederim!

  • Remzi

    Hocam Ellerinize Sağlık Çok Tşk Ederim