Ölçme ve Değerlendirme Cevapları (Sayfa 250-251)

sayfa-250-251

11. Bölüm Ölçme ve Değerlendirme Soru ve Cevapları (Sayfa 250 – 251)

Aşağıdaki soruları cevaplayınız.

1. Heyelanların afet niteliği kazanmasında etkili olan faktörleri açıklayınız.

a) Tabakaların Uzanışı: Tektonik yapı ile heyelan arasında çok sıkı bir ilişki vardır. Tabakaların yamaç eğimine paralel olarak uzanmaları, heyelanları kolaylaştırır. Tabakaların yamaç eğimine dik uzanmaları heyelanı azaltır.

b) Yağmur ve Kar Suları: Şiddetli veya devamlı yağmurlar veya karların erimesi, kayaların içine bol miktarda suyun sızmasına neden olur. Ağırlaşan toprak bir süre sonra eğim doğrultusunda yamaç aşağıya doğru kayar.

c) Eğim: Eğim, heyelan ve toprak kaymalarını oluşturan en önemli faktörlerdendir. Çünkü yamaç eğimi artıkça yamaçtaki kütleler daha kolay yer değiştirir. Yerşekillerinin daha sade ve eğimin az olduğu yerlerde heyelanın riskide azalmaktadır.

d) Toprak Yapısı: Arazilerdeki killi taş ve topraklar bol miktarda su emerek yumuşar. Toprakların gözenekli yapıda olması da tabakaların arasına suların sızmasına neden olur. Bu durumun görüldüğü yerlerde heyelanlar fazladır.

e) Beşeri Faktörler: Yol, tünel, baraj yapım çalışmaları, maden ocakları açma, inşaat malzemesi temin etmek için yamaçtan malzeme alınması yamaçların doğal dengesini bozarak heyelanlara neden olur.

f) Doğal Afetler: Deprem ve volkanizma sırasında ortaya çıkan sarsıntılar ile sel gibi doğal etkenler de heyelanı artırmaktadır.

2. Erozyonu önleme adına hangi önlemler alınmalıdır?

– Bitki örtüsü korunmalı, çıplak araziler ağaçlandırılmalıdır.
– Tarla açma gibi nedenlerle ormanlar tahrip edilmemelidir.
– Kaçak ağaç kesimlerinin önlenmelidir.
– Doğal dengesi bozulmuş alanlar, bilimsel çalışmalar yapılarak ağaçlandırılma¬lıdır.
– Meraların ve otlakların aşırı otlatılması önlenmelidir.
– Barajların ve göllerin su toplama alanları ağaçlandırılmalıdır.
– Nadas alanları azaltılmalı, nöbetleşe ekim yaygınlaştırmalıdır.
– Araziler eğim doğrultusunda değil, eğime dik olarak sürülmelidir.
– Eğimli araziler aşırı işlenmemelidir.
– Eğimli arazilerde sekiler (taraçalar) yapılmalıdır.
– Ürünler hasat edildikten sonra anız örtüsü yakılmamalıdır.
– Araziler verim durumuna göre orman, otlak ve tarım alanları olarak sınıflandırılmalı ve bu doğrultuda kullanılmalıdır.
– Ormanlar ile otlak alanlar tarım alanına dönüştürülmemelidir.
– Dağ ve orman köylüleri ekonomik olarak kalkındırılmalıdır.
– Rüzgâr erozyonuna karşı, rüzgârın hızını kesen (rüzgâr perdesi) setleri yapıl¬malıdır.
– Akarsu yatakları ıslah edilmelidir.
– İnsanları erozyon konusunda bilinçlendirmek gerekir.
– Bu amaçla kurulmuş (TEMA gibi) vakıf ve dernekler desteklenmeli, yenilerinin kurulması teşvik edilmeli ve milyonlarca gencin bu gibi kuruluşlarda aktif olarak görev alması sağlanmalıdır.

3. Deprem, tsunami ve volkanik faaliyetlere bağlı olarak meydana gelen doğal afetlerin dünyanın belirli alanlarında yoğunlaşmasında etkili olan unsurlar nelerdir?

Bu verilen doğal afetler bir birleri ile bağlantılı olan afetleridir. 10 sınıf coğraya dersinin ilk konularından olan Levha Tektoniği konusunu hatırlayacak olursanız, Dünya’da yer kabuğunun zayıf olduğu levha sınırları depremlerin ve volkanik faaliyetlerin yoğun olduğu alanlardır. Bu alanlarda deprem ve volkanik faaliyetler, depreme bağlı olarakta denizlerde tsunamiler görülür.

4. Bir ülkede meydana gelen bir afet başka bir ülkeye göre daha az can ve mal kaybıyla sonuçlanıyorsa bu ülkenin afete yönelik geliştirdiği uygulamalar neler olabilir? Açıklayınız.

Kitabınızın 244. sayfasında verilen Afet Yönetimi kısmına bakarsanız, Afet Öncesi, Sırası ve Sonrası çalışmaları yazabiliriz. Bunları uygulayan ülkeler uygulamayanlara göre daha az can ve mal kaybına uğrarlar.

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle tamamlayınız.

1. Kasırgalar Ekvatoral kuşakta yaygındır.
2. Güney Doğu Asya’daki ülkelerde bazı yıllarda yaz aylarında meydana gelen sel ve heyelan afetleri büyük can ve mal kaybına neden olmaktadır.
3. Çığ eğim, insan, deprem, ve ses dalgaları sonucu oluşur.
4. Afet yönetimi doğal afetlere karşı hazırlıklı olma, müdahale etme ve iyileştirme amacıyla mevcut kaynakları organize eden analiz, planlama, karar alma ve değerlendirme süreçlerini kapsar.

Aşağıdaki ifadelerin doğru veya yanlışlığını yanlarındaki kutucukları x ile işaretleyerek belirtiniz.

1. Tropikal rüzgarlar en fazla italya, Bulgaristan, Fransa’da görülür. (Y)
2. Hızı saatte 63 km geçen rüzgarlara kasırga, hızı 120 geçen rüzgarlara fırtına denir. (Y)
3. Kasırgalar büyük ısı ve basınç farkları sonucu oluşurlar. (D)
4. Dere yataklarının doldurularak yol yapılması sel afetini önleyen bir faktördür. (Y)
5. Doğal afetlerin zararlarının azaltılmasında erken uyarı sistemleri etkilidir. (D)

Aşağıdaki dünya haritası üzerinde numaralandırılmış merkezlerde hangi doğal afetlerin daha etkili olduğunu tablodaki boşluklara yazınız.

sayfa-250-harita
Harita üzerinde numaralar bulunmamaktadır. Kitap sonu yazarlar bunalmış anlaşılan.

Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.
harita-251-01
1 – Doğal afetlerin önemli bir kısmını tropikal fırtınalar oluşturur. Tropikal fırtınaların etki alanları göz önüne alındığında harita üzerinde işaretli noktalardan hangisinde tropikal kökenli afetlerin görülme olasılığı daha yüksektir?

A) I B) II C) III D) IV E) V

2 – Şiddetli veya uzun süreli yağışlar sonucunda toprağın suyla doygun hale geldiği alanlarda heyelan afetinin görülme olasılığı artmaktadır. Harita üzerinde yer alan noktalardan hangisinde yaz mevsiminde heyelan afeti sıkça yaşanır?
harita-251-02
A) I B) II C) III D) IV E) V

3. “ Afrika Boynuzu olarak bilinen Doğu Afrika’daki ülkeler, kuraklığa teslim olmuş durumda. Özellikle Somali halkı olmak üzere, Kenya, Güney Sudan, Eritre ve Etiyopya’da halk, kuraklık yüzünden sahip oldukları her şeyi kaybediyor. Evlerini, tüm birikimlerini, tarım alanlarını ve hayvanlarını kaybeden yüz binlerce kişi, müthiş bir ölüm kalım savaşı veriyor. Haftalar, hatta aylar süren yolculuklarda, binlerce kişi kurak yollarda hayatını kaybediyor. Kilometreler boyunca, ölü hayvan ve insan bedenleri, kuraklığın acımasızlığını gözler önüne seriyor.” Yukarıdaki haberde kuraklığın etkisinden söz edilmektedir. Kuraklık yaşanan alanlarda aşağıdakilerden hangisinde azalma olması beklenemez?

A) Tarımsal üretimde
B) Yer altı su seviyesinde
C) Günlük ve yıllık sıcaklık farkında
D) Mera hayvancılığında
E) Et ve süt üretim miktarında

4. Etkili bir afet yönetiminde aşağıdakilerden hangisi yanlış bir uygulamadır?

A) Uzaktan algılama ve erken uyarı sistemlerinin kullanılması
B) Afetten kaynaklanan zararların en aza indirilmesi
C) Deprem öncesi tatbikatların gerçekleştirilmesi
D) Deprem sonrasında sivil afet tıbbi yardım ekiplerinin oluşturulması (önce oluşturulmalı)
E) Afetten etkilenenler için emniyetli bir yaşam ortamının oluşturulması

Sevebilirsin...

  • 10 Sınıf Coğrafya Dersi, 11. Bölüm Ölçme ve Değerlendirme Soru ve Cevapları (Sayfa 250 – 251)

  • talha

    Teşekkür ederim hocam