Ekosistemlerin İşleyişi, Enerji Akışı ve Madde Döngüsü

Ekosistemlerin İşleyişi, Enerji Akışı ve Madde Döngüsü

A. Ekosistemlerin İşleyişi

İlk önce ekosistemin ne olduğunu bir hatırlayalım.

Ekosistem; belli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle etkileşim içinde bulunan canlılar ile bunların cansız çevrelerinin oluşturduğu bütündür.

Ekosistem, canlı ve cansız unsurlardan meydana gelir ve bu unsurlar sürekli olarak birbiriyle etkileşim halindedir. En kestirmeden şöyle bir örnek verirsek; insan canlı bir unsur olup canlı olmayan hava ve suya sürekli olarak ihtiyaç duyar ve bu unsurlarla etkileşim halindedir. Ekosistem, canlı ve cansız unsurlar arasındaki madde ve enerji dolaşımı ile kendini besler ve yeniler. Buna da şöyle bir örnek verelim; Bitkiler yeşil iken canlı ögelerden biridir karbondioksiti bünyesine alır bizim için tertemiz oksijen verirler, bitkinin ölmesi hatta oksijensiz bir ortamda uzun yıllar beklemesi durumunda kömüre (cansız öge) dönüşürler.

Doğada hiç bir şey israf edilmez canlı bir öğe çürüyüp yok olmaz. Biz öyle zannetsekte doğa onu faydalı bir yerlerde illa ki kullanacaktır. Bu alışveriş yeryüzünün doğal zenginliklerinin tekrar tekrar kullanılabilmesine ve yaşamın sürmesine olanak sağlar. Şimdi ekosistemin canlı ve cansız ögelerden oluştuğunu anladık sanırım peki bu canlı ve cansız ögeler nelerdir? Bir tablo üzerinde gösterelim:

ekosistemler-tablo-sekil-sema

Canlılar hidrosfer (su küre), litosfer (taş küre) ve atmosfer (hava küre) ile sürekli etkileşim halindedir. Bu terimleri aslında 9. sınıftan hatırlıyor olmanız gerekiyor. Ekosistemin varlığından bahsedebilemek içan başta canlıya ihtiyaç vardır. Canlının yaşamadığı bir alanda ekosistemden bahsedilemez. Ay ekosistemi derseniz biraz garip kaçar çünkü orada bulunan cansız ortamla temasa geçecek canlı yoktur. Takii insanlar oraya gidip belki de yerleşene kadar. Bu durumda şunu da söyleyebiliriz, ekosistemlerin büyüklükleri değişkendir.

Bir taşın altı bir akrep için bir ekosistem olabileceği gibi, bir ağaç gövdesi karıncalar için bir ekosistem oluşturabilir. Bir göl bir balık türü için ekosistem oluştururken, Penguenler için kutup bölgesi bir ekosistemdir. İnsanlar içinse tüm dünya bir ekosistemdir. Ekosistem kavramı durağan değildir. Ekosistemin alanı, yeri, bölgesi ve elemanları her an değişim gösterebilir veya tamamen ortadan kalkabilir.

kucuk-karincalar

Dünya ekosistemini diğer bir deyişle ekosferi; atmosfer, hidrosfer, litosfer ve biyosfer oluşturur. Ekosfer; kara, deniz ve tatlı su olmak üzere üç büyük ekosisteme ayrılır. Bu büyük ekosistemlerin içinde çok sayıda daha küçük ekosistemler barınmaktadır.

Sevebilirsin...

  • Ekosistemlerin İşleyişi, Enerji Akışı ve Madde Döngüleri Konu Anlatımı