Nüfus Politikaları ve Özellikleri

nufus-politikalari-nedir

Nüfus Politikası Nedir?

Ülke idaresinin, başta ekonomik gelişmişlik düzeyleri, siyasi, dini, etnik, ideolojik vb. özelliklerine göre nüfusunu arttırma, azaltma veya nitelik ve niceliğini iyileştirmeye yönelik bilinçli uygulamaların tamamına nüfus politikası adı verilir.

Kaç Çeşit Nüfus Politikası Vardır?

Dünya’da genel olarak uygulanmakta olan üç çeşit nüfus politikası vardır. Bunlar;

1. Nüfus Artış Hızını Azaltmaya Yönelik Nüfus Politikası
2. Nüfus Artış Hızını Yükseltmeye (Arttırmaya) Yönelik Nüfus Politikası
3. Nüfusun Nitelik ve Niceliğini İyileştirmeye Yönelik Nüfus Politikası

kac-cesit-nufus-politikasi-vardir

1) Nüfus Artış Hızını Azaltmaya Yönelik Nüfus Politikası

Genel olarak geri kalmış veya az gelişmiş ülkelerin uyguladığı nüfus politikasıdır. Ülkeler daha yüksek yaşam standartlarına ulaşmak için (elindeki sınırlı kaynakları kullanarak) belli yatırımları yapmak zorundadır. Ancak nüfus artış hızı (doğurganlık oranı) yüksek olan, başka ifadeyle nüfusu hızla artan ülkeler yatırımlarının büyük bir kısmını nüfusa yapar. Nüfusa dayalı yatırımlar olarak adlandırılan bu yatırımların başında; eğitim, sağlık, güvenlik, alt ve üst yapı hizmetleri gelir. Ülke yönetimleri, nüfusa dayalı yatırımları azaltarak ülke kalkınmasını artırabileceklerinin farkındadırlar. Nüfusa dayalı yatırımları azaltmanın tek yolu ise daha az insana bakmaktan geçer. Ülkeler bunu sağlamak içinse nüfus artış hızını azaltmaya yönelik politikalar uygular.

Yukarıdaki olayı daha basit bir şekilde anlatayım. Her insan daha yüksek yaşam standartlarında bir hayat sürmek ister. Ne yazık ki insanların çoğu arzuladığı bu hayatı yaşayamaz. Ahmet Bey’de bunlardan biridir. Asgari ücret ile geçinen Ahmet Bey’in dört oğlu vardır. İkisi okula başlamış diğerleri ise evde anne bakımına muhtaçtır. Ahmet Bey’in tek hayali bir ev almaktır. Ancak bu gelirle üstüne 4 çocuk bu hayali gerçekleştirme olasılığını azaltır. İşte burada Ahmet Bey ile Ülke Yöneticileri aynı durumdadır. Elindeki sınırlı kaynakları (maaşı) nüfusa (çocuklara) değilde yatırıma (birikime) dönüştürebilirse daha yüksek yaşam standartlarına (hayaline) ulaşır.

a) Nüfus artış hızını azaltmaya çalışan ülkelere örnekler;

Dünya’da nüfus artış hızını azaltmaya çalışan ülkelerin başında; Çin, Hindistan, Bangladeş, Nijerya, Endonezya, Pakistan gibi yüksek nüfuslu ülkeler ile geri kalmış ülkeler vardır. Bu politikayı uygulayan ülkerin nüfus artış hızını azaltmaya yönelik uygulamaları:

  • Tek çocuk uygulaması (Çin)
  • Fazla çocuk sahibi olmayı engelleyen yasal düzenlemeler,
  • Çocuk sayısının artışına paralel vergi arttırımları,
  • Medya, reklam ve afişlerle artışın olumsuzluklarını anlatma,

cinde-nufus-politikasi

b) Nüfus artış hızının düşmesinin olumlu sonuçları nelerdir?

  • Yaşam standartları yükselir.
  • Sağlık hizmetleri gelişir.
  • Eğitim hizmetlerinin kalitesi artar.
  • Anne ve bebeklerin sağlık düzeyleri yükselir.
  • Kişi başına düşen milli gelir artar.

c) Nüfus artış hızının düşmesinin olumsuz sonuçları nelerdir?

  • Nüfus miktarı zamanla azalır.
  • Uzun vadede nüfus dinamizmini kaybeder.
  • Yaşlı nüfus artar,
  • Çalışan nüfus azalır,
  • İş gücü daha pahalı olur.
  • Vergi gelirleri azalır.
  • Genç nüfus azalır,
  • Nüfusun iş gücü ve üretimi azalır,
  • Emekli nüfus miktarı artar.
  • Cinsiyet dengesizliği ortaya çıkar.

2) Nüfus Artış Hızını Yükseltmeye Yönelik Nüfus Politikası

Belli bir gelişmişlik seviyesine ulaşan ülkelerde nufus artış hızının çok yavaşladığı hatta nüfus miktarının sayısal olarak gerilediği görülür. Dünya’da nüfus artış hızını arttırmaya yönelik politika uygulayan ülkeler genelde gelişmiş ülkelerdir. Çoğu ülke gelişimi ön planda tutarak ilk önce nüfusu azaltmaya yönelik politikalar uygular. Nüfus artış hızını frenleyen ülkeler başka bir sorunla karşı karşıya kalırlar. Aşağıda olumsuz sonuçlar başlığı altında anlatılan sorunların başında ülke varlığını ve geleceğini kaybetme yer alır. İşte bu noktada ülkeler nüfuslarını sorun yaratmayacak oranda arttırma yoluna giderler. Ülke ekonomik olarak güçlenmiş, insanlar bilinçlenmiş, eğitim, kültür ve sağlık seviyesi yükselmiştir. Bu sebeplerden ötürü nüfusu arttırmaya yönelik politikaların başarılı olma şansları oldukça düşüktür. Bu olumsuzluğu bertaraf etmek için ülkeler genelde çocuk yapan ailelere maddi teşvikler sunar.

a) Nüfus artış hızını yükseltmeye çalışan ülkelere örnekler;

Nüfus artış hızını arttırmaya çalışan ülkeler; Avrupa Ülkeleri (Almanya, Fransa, İngiltere, İspanya, Letonya, Litvanya, Bulgaristan, Sırbistan, Hırvatistan, Portekiz, Romanya, Ukrayna, Yunanistan, Bosna-Hersek, Estonya, Moldova), Japonya, Beyaz Rusya, Tayland, vb.

Aşağıda 2012 yılı en yüksek ve düşük nüfus artış oranına sahip ülkeler listelenmiştir. Normal koşullarda artış oranı fazla olanlar nüfusu azaltma, düşük olanlar ise arttırma politikası izler. Hal böyle iken dini ve etnik sebeplerden dolayı bazı ülkelerde nüfus artış hızı ne kadar yüksek olsa da bu artış özendirilmeye devam edilir. Buna örnek müslüman ülkeleri sayabiliriz.

Nüfus Artış Oranı En Yüksek Olanlar Nüfus Artış Oranı En Düşük Olanlar
1. Umman 9.13 203. Romanya −0.27
2. Katar 7.05 204 Macaristan −0.28
3. Güney Sudan 4.30 205 Portekiz −0.29
4. Kuveyt 3.95 206 Hırvatistan −0.32
5. Nijer 3.84 207 ABD Virjin Adaları −0.48
6. Uganda 3.35 208 Sırbistan −0.48
7. Eritre 3.28 209 Bulgaristan −0.60
8. Zambiya 3.19 210 Porto Riko −0.73
9. Gambiya 3.19 211 Litvanya −1.48
10. Burundi 3.19 212 Letonya −1.60

Kaynak: 2012, Dünya Bankası (WB)

Nüfusu arttırmak isteyen ülkelerin yaptığı bazı uygulamalar;

  • Çocuk başına ücret ödenmesi,
  • Sağlık ve eğitim giderlerinin devlet tarafından ücretsiz olarak karşılanması,
  • Belli vergilerden muaf tutmak,
  • Kreşlerin yaygınlaştırılması ve ücretsiz hizmet vermesi,
  • Doğum izinlerinin uzatılması,
  • Doğum masraflarının devlet tarafından karşılanması,
  • Değişik ödül ve nişanların verilmesi,
  • Çocuk yapmayı özendirici film ve reklamların yayınlanması vb…

b) Nüfus artış hızının yükselmesinin olumlu sonuçları nelerdir?

  • Mal ve hizmetlere talep artar.
  • Üretim ve vergi gelirleri artar.
  • Genç Nüfus artar.
  • İş gücü ucuzladığı için üretim maliyetleri düşer.
  • Piyasa açılır, yeni yatırım alanları ortaya çıkar.
  • Ülke savunması güçlenir (eskiden).

c) Nüfus artış hızının yükselmesinin olumsuz sonuçları nelerdir?

  • Tüketici nüfusla beraber tüketim artar.
  • Dış satım (ihracat) azalır ve dış alım (ithalat) artar.
  • Demografik (eğitim, sağlık, güvenlik … giderleri) yatırımlar artar.
  • Tasarruflar azalır.
  • Kalkınma hızı yavaşlar.
  • Kişi başına düşen milli gelir azalır.
  • Konut sıkıntısı yaşanır.
  • Gecekondulaşma ve düzensiz kentleşme görülür.
  • İşsizlik artar.
  • İç ve dış göçler artar.
  • Tarım alanlarının amaç dışı kullanımı artar.
  • Çevre sorunları artar.

3) Nüfusun Nitelik ve Niceliğini İyileştirmeye Yönelik Nüfus Politikası

Şüphesiz nüfus bir ülkenin kalkınmasını sağlayan birincil kaynaktır. Ancak günümüzde nüfusun sayısından çok sahip olduğu nicelik ve niteliği ön plana çıkmıştır. Yani çok olmasındansa nitelikli olması tercih edilmektedir. Bu yüzden bazı ülkeler nüfusunu sayısal olarak arttırıp azaltmaktan ziyade nitelik ve niceliğini iyileştirmeye çalışır. Bu ülkelere örnek olarak biz coğrafya dersinde Türkiye’yi örnek veririz.

a) Nüfusun nitelik ve niceliğini iyileştirmeye çalışan ülkelere örnekler; Türkiye

Türkiye’nin Nüfus Politikası

Japonya’nın Nüfus Politikası

Fransa’nın Nüfus Politikası

Çin’in Nüfus Politikası

Hindistan’ın Nüfus Politikası

Sevebilirsin...

  • Nüfus Politikaları Konu Anlatımı