Epirojenez (Kıta Oluşumu)

Epirojenik hareketler: Yerkabuğunun geniş alanlarında görülen çok uzun sürede gerçekleşen alçalma ve yükselmeler şeklinde meydana gelen kıta oluşum hareketleridir. Yer kabuğu yükseldiğinde karalaşır, alçaldığında deniz altında kalır.

Kabuğu oluşturan levhalar manto üzerinde denge halindedir. Bu dengeye izostatik denge denir. Bu denge bozulunca epirojenik hareketler oluşur.

İzostatik dengeyi bozan faktörler:

1) Karalarda aşınmanın, denizlerde birikmenin fazla olması,

2) İklim değişmeleri,( Aynı şekilde yine büyük iklim değişiklikleri sonucu oluşan buzullaşma ile milyonlarca tonluk ağırlık birikmektedir. Ayrıca sıcaklık artınca eriyen buzullar sonucu karalar hafiflemektedir.)

3) Dağ oluşumu hareketleridir.

4) Volkanizma olayları(Karalardaki volkanik olaylar sonucu çıkan milyonlarca tonluk materyal, karaların yükünü arttırmaktadır.) Bu olaylar sonucunda kıyı çizgisi yer değiştirir. Ağırlığı artan sahalar çökerken, hafifleyen sahalar yükselir.

NOT: Epirojenez yeryüzünü en uzun sürede şekillendiren iç kuvvettir.

Epirojenez sonucunda;

1) Jeoantiklinal (kıta) ve jeosenklinal (okyanus tabanı) meydana gelir.

jeoan

2) Deniz ilerlemesi (Transgresyon) ve deniz gerilemesi (Regresyon) meydana gelir.

 Transgresyon: Epirojenez sırasında deniz tabanlarının yükselmesi veya karaların çökmesiyle deniz seviyesi yükselir ve karalara doğru ilerler. Bu olaya deniz ilerlemesi ya da transgresyon denir.

transgresyon

Regresyon: Epirojenez sırasında karaların yükselmesi veya deniz tabanlarının çökmesiyle deniz suları çekilir. Bu olaya da regresyon ya da deniz gerilemesi denir.

regresyon

 Dünyadan epirojeneze örnekler:

1.İskandinav yarımadasındaki kalın buzulların erimesiyle hafifleyen yarımada, her yıl, 5cm.yükselir.  2.Hollanda çevresi alçalır.

3.Tokyo deprem olmadığı zaman yılda 2 cm çöker.

4.Venedik yılda 4 mm. alçalır.

5.Gröndland ve Antarktika kalın buzullardan dolayı mantoya gömülmüştür.

Türkiye’de epirojenez: Anadolu bu hareketlerle, özellikle Ege ve İç Anadolu 10–15 milyon yıldan beri yükselirken Karadeniz ve Akdeniz havzası Karadeniz ve Akdeniz deniz tabanları çökmekte yani bu denizler gittikçe derinleşmektedir.

Türkiye’de yüksek ova ve platoların yaygın olmasının nedeni: 3.zaman sonları, 4.zaman başlarında Anadolu yarımadasının bütünüyle yükselmesidir.

tr_epirojenez

Share Button
Etiketlenmiş , , , , , , , , , , , , .Yer işareti koy permalink.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Current day month ye@r *