Yerel, Ortak ve Ulusal Saat Hesaplamaları

A. YEREL SAAT

  • Bir noktada Güneş’in gökyüzündeki konumuna göre belirlenen saate yerel saat denir.
  • Dünya üzerindeki herhangi bir yere güneş ışınlarının gün içerisinde en büyük açıyla geldiği an (gölge boylarının en kısa olduğu an) o yerin öğle vaktidir ve saat 12.00 dır.
  • İki meridyen arasında (1° lik boylamda) 4 dakika yerel saat farkı vardır.

    Buna göre, iki nokta arasında 15° boylam olduğunda, 1 saat fark olduğu anlaşılır

    (15°.4’ = 60’ = 1 saat).

  • Dünya kendi ekseni etrafındaki dönüşünü 24 saatte tamamlar. Bu süre içinde dünya üzerinde ki 360 meridyen Güneş’in karşısından geçer. Böylece Güneş’in karşısından her 4 dakikada 1 meridyen geçmiş olur. Yani meridyenler arası zaman farkı 4 dakikadır. 1 gün = 24 saat = 1440 dakika, 1440 dakika içinde Güneş’in karşısından 360 meridyen geçtiğine göre her 4 dakikada 1 meridyen Güneş’in karşısından geçer.
  • Aynı meridyen üzerindeki yerler güneşin karşısından aynı anda geçtiğinden yerel saatleri aynıdır.
  • Dünya batıdan doğuya doğru döndüğü için; Doğuda yerel saat ileri, batıda geridir. Bu nedenle güneşin gökyüzündeki konumu doğudaki ve batıdaki merkezlerde farklıdır.
  • Verilen iki nokta arasındaki zaman farkını bulmak için:

yukarıdaki durumu her zaman hatırlamalıyız. Bu aslında olayın özü, verilen iki nokta aynı yarım kürede ise çıkarma işlemi, farklı yarım kürede (tarafta) ise toplama işlemi yapılır ve 4 ile çarpılır. Resimden örnek vermek gerekirse;

A ve B noktaları arasındaki zaman farkı: (5-2) x 4 = 12 dakikadır.
B ve C noktaları arasındaki zaman farkı: (2+2) x 4 = 16 dakikadır.

Zaman farkı bulunduktan sonra, istenen nokta doğuda ise eklenir (+), batıda ise çıkartılır (-):

SORU: 5o batı boylamı üzerinde yerel saat 11:40 iken 7o doğu boylamında yerel saat kaçtır?

Çözüm: farklı taraflarda olduğu için ilk önce dereceler toplanarak aradaki zaman farkı bulunur ve 4 ile çarpılır,

(5+7) x 4 = 48 dakika zaman farkı vardır. 70 doğu boylamının yerel saati istendiği için fark verilen saate eklenir. Çünkü doğuda saatler daima ileridir.

11:40 + 00:48 = 12:28 olarak bulunur. (toplam sonucu aslında 11:88 çıkar, dakika 88 olamayacağı için 60 dakikası alınarak saate eklenir böylece 12:28’e dönüşür.)

  • Bazende saatler verilip boylam derecesi istenebilir.

SORU: 6o doğu boylamın yerel saati 12:24 ise, yerel saati 11:44 olan merkez hangi boylam üzerinde yer alır?

Çözüm: zaman farkını bularak başlarız. 12:24 – 11:44 = 40 dakikadır. (çıkarma işleminde kolaylık sağlaması açısından şöyle bir yöntemde kullanabilirsiniz; 12:24 => 11:84 olarak ta yazılabilir. 11:84 – 11:44 = 40 dk’dır)

Zaman farkı bulunduktan sonra (40 dk) bu zaman farkının kaç boylam farkı oluşturduğunu bulmak için 4’e böleriz. 40 / 4 = 10 boylam farkı oluşur. istenen merkezin yerel saati geri olduğu için aradığımız merkez 10 derece daha batıdadır. 6 doğu boylamından 10 derece batıya gidersek 4 derece batı boylamı olduğunu görürüz. (batıya doğru 6 derece gidersek 0 (sıfır) derece başlangıç meridyenine ulaşırız, gitmemiz gereken 4 boylam daha var. 0’dan (sıfır) 4 derece daha batıya gidersen 4o batı boylamına ulaşmış oluruz.)

  • Doğar – Batar Soruları

Doğar – batar sorularının, yerel saat sorularından farkı;

Yerel saat sorularında doğuda yerel saatler ileri olduğu için toplanırken,
Güneş doğuda erken doğup, erken batacağı için çıkartılır.

Yerel saat sorularında batıda yerel saatler geri olduğu için çıkarılırken,
Güneş batıda geç doğup, geç batacağı için toplanır.

Diğer işlemlerde hiç bir değişiklik yoktur.

SORU: 21 mart günü güneş 26 doğu boylamında saat 08:20’de doğarsa, 45 doğu boylamında kaçta batar?

Çözüm: 21 mart gününün özelliği gece – gündüz süresinin eşit olmasıdır. (gece 12 saat, gündüz 12 saat)

45 – 26 = 19 boylam farkı
19 x 4 = 76 dakika (1 saat 16 dakika)

45 doğu boylamında güneş 76 dakika (1 saat 16 dakika) önce doğacağından verilen saatten çıkarılır.

08:20 – 1:16 = 07:04 buluruz bu saat 45 doğu boylamın da güneşin doğma saatidir. Bizden batma saati istendiği için 12 saat ekleriz. ( 21 martta dünyada gece gündüz süresi eşittir. 12/12)

07:04 + 12:00 = 19:04 olarak cevabı buluruz.

SORU: 40 derece doğu boylamı üzerindeki Ankara’da güneş 07:12 de doğuyorsa, güneş Greenwich üzerinde kaçta doğar?

Çözüm: Güneş Greenwich üzerinde Ankara’dan daha sonra doğacaktır çünkü merkez batıdadır. Kaç dakika sonra doğacağına gelince yapılacak işlem;

40 + 0 = 40
40 x 4 = 160 dakika (2 saat 40 dk)
07:12 + 02:40 = 09:52‘de güneş Greenwich üzerinde parlamaya başlar.

 

 

B. ULUSAL SAAT

  • Bir ülkenin sınırları içinde, farklı bölgelerdeki zaman birliğini sağlamak üzere bir yerin yerel saati o ülkenin ortak saat ayarı olarak kullanılır. Buna ulusal (ortak) saat denir. Bir ülkede ulusal saat uygulamasına gidildiğinde ülke sınırları içerisinde yerel saat farkları dikkate alınmaz.
  • Türkiye 26°-45° Doğu meridyenleri arasında bulunduğu için, doğu ucu ile batı ucu arasında 76 dakikalık zaman farkı vardır ve 2. saat dilimi ile 3. saat dilimi içinde yer alır.
  • Ülkemizde gün ışığından daha çok yararlanmak (enerji tasarrufu yapmak) üzere yaz ve kış saati uygulamasına geçilir. Kış (geri) saati uygulamasında 30° Doğu Meridyeni’nin geçtiği İzmit’in yerel saati ortak saat olarak kullanılır. Kış saat uygulaması ekim ayının sonunda başlayıp mart ayının sonuna kadar devam etmektedir.
  • Yaz (ileri) saat uygulamasında 45° Doğu Meridyeni’nin geçtiği Iğdır’ın yerel saati ulusal saat olarak uygulanır. İleri saat uygulamasında saatler 1 saat ileriye alınır. Yaz saati uygulaması mart ayının sonunda başlayıp ekim ayının sonuna kadar devam etmektedir.

SORU: Türkiye’de yaz saati uygulaması için saatler bir saat ileri alındığında aşağıdaki illerin hangisinde yerel saat ile ulusal saat arasındaki fark en az olur? (1998 / ÖSS Sorusu)

A) Edirne     B) Çanakkale     C) Diyarbakır     D) Trabzon     E) Iğdır

ÇÖZÜM: Türkiye, yaz saati uygulamasına geçtiğinde 45° Doğu meridyeni Iğdır’ın yerel saatini kullanır. Bu nedenle Iğdır’da yerel saat ile ulusal saat aynı olduğu için fark en azdır.

  • (30o Doğu – İzmit) Kış Saati:  Kasım, Aralık, Ocak, Subat, Mart
  • (45o Doğu – Iğdır) Yaz Saati: Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim

SORU: Türkiye’de, enerji tasarrufu sağlamak amacıyla yaz ve kış saati uygulanmaktadır. Bu uygulama kapsamında yılın yaklaşık beş aylık döneminde 30º Doğu meridyeninin, diğer dönemde ise 45º Doğu meridyeninin yerel saati ulusal saat olarak kullanılmaktadır.

Buna göre, 45º Doğu meridyeninin yerel saatinin ulusal saat olarak kullanıldığı dönemde, Türkiye’de, aşağıdakilerden hangisi yaşanmaz? (2011 / YGS Sorusu)

A) Gündüz-gece süresinin eşit olduğu gün
B) Güneş ışınlarının dike en yakın açıyla geldiği gün
C) En sıcak ay
D) Öğle vakti en uzun gölge boyu
E) En uzun gündüz

ÇÖZÜM: Yaz saat uygulaması mart sonunda baslar, ekim sonunda sona erer. Ülkemizdeki en uzun gölge boyu ise 21 Aralık’ta ölçülür. Cevap : D

Detayı görmek için resim üzerine tıklayınız…

Dünya üzerinde toplam 24 saat dilimi yer almaktadır. Bunlardan Greenwich’in 7o 30′ doğu ve 7o 30′ batı arasında kalanı 0 veya 24. saat dilimi olarak adlandırılır. Burası aynı zamanda GMT (Greenwich Mean Time) olarak adlandırılır. Doğudaki saat dilimi batısındakine göre 1 saat ileridir. Sebebi 1 saat diliminde 15 meridyen bulunması ve her meridyen arasında 4 dakika zaman farkından dolayı 15 x 4 = 60 dakika eder. Haritada görüldüğü gibi doğu – batı yönünde geniş olan Amerika, Rusya, Çin, Avustralya, Kazakistan, Kanada, Brezilya gibi ülkeler birden fazla saat diliminde toprağı bulunduğundan aynı anda birden fazla saat dilimini kullanmak durumundadır.

  • Herhangi bir boylamın hangi saat dilimini kullandığını bulmak;

A) Doğu Boylamlarının Saat Dilimini Bulmak;

Verilen herhangi bir boylam derecesi 15 ile bölünür. kalan 7.5’ten az ise bölüm saat dilimidir. Kalan 7.5’ten fazla ise bölüme 1 eklenerek saat dilimi bulunur. Örnekler;

B) Batı Boylamlarının Saat Diliminin Bulmak;

Verilen boylam eğer batı boylamlarında ise farklı bir yöntemle saat dilimi bulunur. Yine örneklerle göstermek gerekirse;

  • 34 Batı boylamı hangi saat dilimindedir?

180 + (180 – 34) / 15
326 / 15 = bölüm 21, kalan 11 (kalan 7.5 fazla bölüme +1 ekliyoruz.)
Saat dilimi 22’dir.

  • 78 Batı boylamı hangi saat dilimindedir?

180 + (180 – 78) / 15
282 / 15 = bölüm 18, kalan 12 ( kalan 7.5 fazla bölüme +1 ekliyoruz.)
Saat dilimi = 19’dur. (78 batı boylamı 19. saat dilimindedir )

  • 118 Batı boylamı hangi saat dilimindedir?

180 + (180 – 118) / 15
242 / 15 = bölüm 16, kalan 2 ( kalan 7.5’tan az, bölüm saat dilimini verir.)
118 Batı boylamı 16. saat dilimindedir.

  • bawer

    çok güzel süper anlatmışsınız .

  • http://yok Ahmet

    Süper

  • ıraz

    soğolun çok işime yaradı thanks. :D

  • Alperen

    Süpermiş.Helal olsun