Dünya’nın Günlük Hareketi ve Sonuçları

dunyanin-gunluk-harekeri-sonuclari

Dünya’nın Güneş sistemi içerisinde iki türlü hareketi vardır:

  • Kendi Ekseni etrafındaki hareketi (24 saatte) > (Günlük Hareket)
  • Güneş etrafındaki hareketi (365 gün 6 saat) > (Yıllık Hareket)

Dünya‘nın Günlük Hareketi ve Sonuçları

Dünya’nın kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru, 24 saatte,  1 tur atmasına günlük hareket denir. Dünya kendi çevresinde ki bir dönüşünü 24 saatte tamamlar. Dünya’nın ekseni etrafında ki dönüş hızı iki şekilde ifade edilir.

Çizgisel Hız: Dünya’nın kendi ekseni etrafında ki dönüş hızıdır. Dünya’nın şeklinden dolayı bu hız dünyanın her yerinde aynı değildir. Çizgisel hız Ekvator’dan kutuplara doğru azalır. Ekvator’da 1670 km/saat olan çizgisel hız kutuplarda 0’dır. Bunun sonucunda Ekvator’da Güneş’in doğuş (tan vakti) ve batış (grup vakti) süresi kısa, kutuplarda uzundur. Eğer çizgisel hız iki kat fazla olsaydı bir gün 12 saat olurdu, böylece iki meridyen arası yerel saat farkı 2 dakika olurdu. Çizgisel hız iki kat az olsaydı bir gün 48 saat olurdu, böylece iki meridyen arası yerel saat farkı 8 dakika olurdu. Dünya dönmeseydi yerel saat kavramı diye bir şeyde olmazdı.

Açısal Hız: Dünya’nın kendi çevresindeki dönüşü sırasında birim zamanda aldığı yolun açı cinsinden değeridir. Dünya üzerindeki bütün noktalar 24 saatte 360o dönüş yaptığı için açısal hız Dünya’nın her yerinde aynıdır. Dünya ve üzerinde bulunan her şey 4 dakikada 1 derece, 1 saatte 15 derece döner. Bir boylam üzerindeki merkezlerin yerel saatlerinin aynı olması açısal hızın değişmez olmasından kaynaklanır.

Dünya’nın Günlük Hareketinin Sonuçları

  • Gece gündüz ardalanır. 24 saatlik süreye bir gün denir. Bunun güneşin göründüğü bölümü gündüz, görünmediği bölümü ise gecedir. Günlük hareketin etkisiyle gece ve gündüzler birbirini takip eder.
  • Güneş ışınlarının geliş açısı Gün içinde değişir. Bir merkeze güneş ışınları sabah ve akşam saatlerinde eğik açıyla gelirken öğle saatlerinde daha dik açılarla gelir. Buna bağlı olarak da sıcaklık gün içerisinde değişir. Sabah ve akşam saatlerinde sıcaklık düşük, öğle vaktinde yüksektir.

01-gunes-isinlarinin-dusmesi

  • Günlük sıcaklık ve basınç farkları oluşur. Bu farklar da meltem rüzgarlarının oluşmasına ve mekanik çözülmeye neden olur.

02-fiziksel-cozunme

  • Gölge boyu ve gölge yönü gün içinde değişir. Sabah ve akşam saatlerinde gölge boyları uzun, öğle saatlerinde kısa olur.

03-gunluk-golge-degisimi

  • Yerel saat farkları oluşur.

ulusal-saatler

  • Yönler belirlenir. Güneşin doğup batmasına bağlı olarak doğu ve batı yönleri ortaya çıkar.
  • Sürekli rüzgarların yönünde sapmalar olur. (merkezkaç kuvvetinden)
  • Okyanus akıntılarında sapmalar ve halkalar oluşur. (merkezkaç kuvvetinden)

dunyadaki-sicak-soguk-su-akintilari-haritasi

 

  • 30 ve 60 derece enlemlerinde dinamik alçak (60) ve yüksek (30) basınç alanları ortaya çıkar.
  • Dünya’nın hareketinin yönüne bağlı olarak, Güneş doğuda erken doğar erken batar, batıda geç doğar geç batar.

Sevebilirsin...

  • şeymanur

    yaaaaaaaa arkadaşlar daha kısasını bulamadınız mı çooooooooooooooooooooooooooooooook uzun allah kahretsin

  • zaza umut

    elini ze sağlık sizin sayenizde 99 aldim 🙂 🙂 🙂 🙁

  • zehra0011

    güneş ışınlarının geliş açısı günlük hareket mi yoksa yıllık hareket mi olur

  • ikisini de de düşme açısı değişir.

  • Samet Talha Aydın

    Gayet güzel anlatım teşekkürler kadir hoca 🙂

  • Süleyman Aslan

    Eyvallah hocam coğrafya sizden sorulur

  • aslı

    24 saatten uzun gecelerin yaşandığı kutup kuşağı merkezlerinde öğle vakti nasıl olur?Örneğin 21 haziran tarihi kuzey kutup noktasının öğle vakti olarak geçmekte .Bunun mantığı nedir?

    • Coğrafya da bazı konular var ki sözel olarak anlatmakla anlaşılmıyor. O yüzden cografyacılar elinde kurelerle derse giriyor. Dünyanın eksen egikligi ve günlük hareketine bağlı olarak kutup bölgelerinde bizim hiç alışık olmadığımız gündüz ve geceler yasanir. Güneş neredeyse ufuk çizgisinden hiç ayrılmaz batıyor zannederken tekrar doğar, doğduğunu zannederken batı verir. Örneğin 23 saat gecenin 1 saat gündüzün yaşandığı 60 – 65 enlemleri civarı buna örnektir. Yine aynı enlemlerde yaz mevsiminde 23 saat gündüzün 1 saat gecenin yaşandığı da olur. Güneş 1 saat ligine veya 10 dk görünmez olur tekrar doğar.

  • nazlı

    Hocam çizgisel hızı somut olarak nasıl ifade edebiliriz açısal hız her yerde aynı fakat çizgisel hız neden enleme göre farklılık gösteriyor.Çizgisel hız en fazla ekvatorda ve kutuplarda daha az bu nasıl gerçekleşiyor

    • Şimdi dünyanın şekline bağlı olarak paralellerin boyları ekvatordan kutuplara doğru kisalir. Ekvator un boyu 40.076 km iken 60 derece enlem inde bu uzunluk neredeyse yarıya iner. Buna rağmen her iki paralel de 24 saatte (açısal hiz) kendi tarafında bir tur atar. Bu donus esnasında çok daha uzun olan Ekvator un daha hızlı dönmesi gerekir ki turunu tamamlayabilsin. Basit bir örnekle bir koşucu 40 km diğeri ise 20 km kosacaktir. İkiside bu mesafeyi 1 saatte koşmak zorunda iseler hangisi daha hızlı koşmak (cizgisel hızı) zorunda kalır? Yolu daha uzun olan yol kisaldikca başka bir ifade ile paralel kisaldikca cizgisel hızıda yavaşlar.

      • nazlı

        Teşekkür ederim

  • Kad_Zer
    • 6 numaralı yer yaklaşık 23 derece enlemi üzerindedir. Arayacağımız ikinci noktada bu enlem ler üzerinde olmalıdır. Aradığımız 4 veya 5 olmalıdır. Yıllık sıcaklık ortalamasın da fark görmemiz için 6 numarada etkili olan sıcak su akintisinin tersine soğuk su akıntısı etkili olmalıdır. 4 numaralı bölge aradığımız yerdir. Burada soğuk su akintilari etkili olduğu için 6 numaraya göre ortalama sıcaklığı daha düşük olur. 5 olmaz çünkü 6 ile çok benzer özellikler (denizellik, yükselti, akintilar) gösterir.

      • Kad_Zer

        Hocam bende o şekil yorumlayarak 4 numara demiştim ama cevap anahtarı E şıkkı diyor yani 5 numaralı nokta.
        Acaba cevap anahtarı mı yanlış?

  • Hüseyin Gökmen

    Bir Kadir Hoca kolay yetişmiyor. Teşşekürler hocam