Paralel ve Meridyen Derecelerinden Konum Bulmak

Enlem ve Boylamlardan Matematik Konum Belirlemek

En sevdiğim konulardan birisine geri dönerek yeni ve açıklayıcı bir yazı yazmaya karar vermiş bulunmaktayım. Bu konu Talim Terbiye tarafından hazırlanan yeni müfredata göre, “Mekanın Dili Haritalar” Teması, “Coğrafi Konum” Ünitesi içerisinde yer alacaktır.

Yazımızın amacı elimizde bulunan paralel ve meridyen derecelerini kullanarak dünya üzerinde bulunan alanları belirlemek, noktaları bulmaktır. Bu soru tarzı, ÖSYM tarafından bolca kullanılır ve çözülmesi de çoğu zaman hem basit hem de çok zevklidir (Ben öyle düşünüyorum:). Bu konuyu anlamak için buradaki yazımı okumanız faydalı olacaktır.

Kısaca Paralel ve Meridyen Nedir?

Paralel: Kutup noktalarına eşit uzaklıktaki noktaları birleştiren ekvatora paralel çizildiği varsayılan doğu – batı yönlü çizgilerdir. Aslında bu çizgiler birer çember şeklini alır.

Meridyen: Bir kutuptan başlayıp diğer kutupta sona eren kuzey – güney doğrultusunda uzandığı varsayılan çizgilerdir.

kadirhoca-paralel-meridyenler-enlemler-boylamlar

Yukarıdaki şekilde Paralel (enlem) ve Meridyenler (boylam) gösterilmiştir. Kesinlikle paralel ve meridyenleri birbirine karıştırmamalıyız. Eğer hala karıştırıyor ve o durumda soru çözmeye çalışıyorsanız o sorulardan size hayır gelmez. Paraleller kuzey paralelleri (sürekli kırmızı çizgiler) ve güney paralelleri (kesik kırmızı çizgiler) olarak ikiye ayrılırlar. Meridyenler de kendi için de Doğu meridyenleri (sürekli siyah çizgiler) ve Batı meridyenleri (kesik siyah çizgiler) diye ayrılır.

Şimdi biraz basitinden alıştırmalar yapalım;

paralel-meridyenler-alistirma

Yukarıdaki şekle göre aşağıda verdiğimiz koordinatların hangi numaralı bölgede olduklarına bakalım;

1 – 26 Doğu meridyeni  ile 36 Kuzey paralelinin kesiştiği nokta hangi numaralı bölgede olabilir?

Cevap

2 – 118 Batı meridyeni ile 1 Güney paralelinin kesiştiği nokta hangi numaralı bölgededir?

Cevap

3 – 8 Batı meridyeni ile 82 Kuzey paralelinin kesiştiği nokta hangi numaralı bölgededir?

Cevap

4 – 176 Doğu meridyeni ile 53 Güney paralelinin kesiştiği nokta hangi numaralı bölgededir?

Cevap

Her zaman bize nokta sormazlar bazen alanda sorulabilir. Alan sorulduğunda iki paralel ve iki meridyen değeri verilmek zorundadır. Örneğin Türkiye’nin bulunduğu alanın koordinatları: 36 – 42 Kuzey paralelleri ile 26 – 45 Doğu boylamları arasında olması gibi.

paralel-meridyenler-alistirma-alan

Yukarıdaki şekle göre sırasıyla: yeşil, pembe, kırmızı, mavi ve turuncu alanın koordinatları nedir? Lütfen biraz uğraştıktan sonra cevaplarınızı bir kağıda yazın ve sonra cevabı görüntüleyin.

Cevap

Bu basit alıştırmalardan sonra artık karşımıza çıkabilecek sorularla devam edelim. Soru çözdükçe aslında bu soruların cevabını bildiğimiz bulmacaları çözmek kadar kolay olduğunu anlayacaksınız. Soru çözerken aslinda sizinde bildiğinizi düşündüğüm bazı kuralları tekrarlayacağım.

Konuyla İlgili Çıkmış Sorular


1999 / ÖSS Coğrafya Sorusu

 1999-cografya-soru-64
Şekildeki taralı alanın matematik konumu tanımlanırken aşağıdakilerin hangisi kullanılmaz?

A) 10o Kuzey enlemi
B) 10o Batı boylamı
C) 20o Doğu boylamı
D) 20o Güney enlemi
E) 30o Kuzey Enlemi

Çözüm

2002 / ÖSS Coğrafya Sorusu

2002-cografya-sorusu
Şekilde coğrafi koordinatları gösterilen I ve II numaralı bölgelerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

A) Gerçek yüzölçümleri birbirine eşittir.
B) Oğlak Dönencesi ile ekvator arasında yer alırlar.
C) İkisinin de doğusu ile batısı arasında zaman farkı 20 dakikadır.
D) Başlangıç meridyeninin batısında yer alırlar.
E) İkisine de güneş ışınları yılda iki kez dik gelir.

Çözüm

2004 / ÖSS Coğrafya Sorusu

2004-cografya-soru-67
İzdüşümsel alanları eşit olan I ve II numaralı bölgelerin doğusuyla batısı arasında 10 meridyen, kuzeyiyle güneyi arasında 10 paralel vardır. Bu iki bölge için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

A) İkisi de aynı yarım kürededir.
B) Kuzey kutup noktasına uzaklıkları eşittir.
C) Başlangıç meridyenine uzaklıkları eşittir.
D) İkisi de okyanus üzerindedir.
E) Ekvatora uzaklıkları eşittir.

Çözüm

2008 / ÖSYS Coğrafya Sorusu

Aşağıdakilerin hangisinde verilen iki ülke, hem ekvatora hem de başlangıç meridyenine göre farklı yarım kürelerde yer almaktadır?

A) Türkiye – Amerika Birleşik Devletleri
B) Avustralya – Arjantin
C) İtalya – Suriye
D) Finlandiya – Brezilya
E) Çin Halk Cumhuriyeti – Kanada

Çözüm

2009 / ÖSYS Coğrafya Sorusu

turkiyenin-konumunu-bulma-sorusu-osys
Türkiye’nin coğrafi koordinatları göz önüne alındığında, yukarıda numaralarla gösterilen merkezlerden hareket eden uçakların Türkiye’ye ulaşabilmeleri için hangi yönü izlemeleri gerekmektedir?

I II III
A) Doğu Kuzeydoğu Kuzey
B) Kuzeydoğu Doğu Kuzeybatı
C) Kuzey Batı Güneydoğu
D) Batı Doğu Kuzeybatı
E) Kuzeydoğu Güneydoğu Batı
Çözüm

2013 / LYS3 – Coğrafya Sorusu

2013-lys3-cografya-sorusu-1
Aşağıda, bir alanın coğrafi koordinatları ve bu alanla ilgili bazı bilgiler verilmiştir.

I. Alan, Güney Yarım Küre’de ve Başlangıç Meridyeni’nin doğusunda yer almaktadır.
II. Alanın coğrafi koordinatları dikkate alındığında güney işareti yanlış yönü göstermektedir.
III. Güney işaretinin gösterdiği yön yanlışsa alanın coğrafi koordinatları da kesinlikle yanlıştır.

Buna göre, yukarıdaki bilgilerden hangilerinin doğru olduğu söylenebilir?

A) Yalnız I  B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III

Çözüm

Şimdilik bu kadar yeterli diye düşünüyorum. Böyle iyi gidiyordu diyorsanız buradaki sorulardan devam edebilirsiniz. Kolay gelsin.

Sevebilirsin...

  • Feride

    teşekkürler.

  • Zeynep

    Aynı boylam üzerindeki farklı merkezlerde güneşin doğuş ve batış anı birbirinden farklı iken (ekinoks tarihleri hariç),yerel saatleri nasıl aynı olabiliyor yani yerel saate göre öğle vaktinde bir merkezde geceyken diğerinde gündüz olma ihtimali ortaya çıkıyor Bu nasıl açıklanabilir

  • jir arjin

    Guzel bir çalışma olmuş elinize sağlık her konuyu böyle aciklayci bir şekilde paylaşabilir misiniz

    • Zaman buldukça yapmaya çalışıyorum. Teşekkürler iyi çalışmalar