Güneşten Gelen Güç – Dış Kuvvetler

Güneşten Gelen Güç – Dış Kuvvetler Konu Anlatımı

Dünya’nın oluşumundan bugüne kadar iç kuvvetlerin oluşturdukları yer şekilleri atmosferik olaylara bağlı olarak aşındırılmakta, aşınan malzemeler taşınmakta ve çukur alanlar doldurulmaktadır. İşte bu şekillenmeyi yapan güç, enerjisini Güneş’ten alan su, buz ve rüzgar gibi dış kuvvetlerdir. Yer şekillerini biçimlendiren dış kuvvetler iklime göre değişir. Nemli bölgelerde yer şekillerini biçimlendiren en önemli dış kuvvet akarsulardır. Kurak ve yarı kurak bölgelerde rüzgar, kutuplara yakın yerlerde ve yüksek dağlarda ise buzullar yer şekillerini biçimlendiren başlıca dış kuvvetlerdir.

01-dis-kuvvetler-tablo

Yer şekilleri iç ve dış kuvvetlerin karşılıklı etkileşimi sonucu oluşmaktadır. İç kuvvetlerin etkisiyle oluşan yükseltileri dış kuvvetler aşındırıp çukurlara doldurarak yeryüzünü düzleştirmeye çalışır.

Dış kuvvetler aşındırma, taşıma ve biriktirme yaparak yer şekillerini değiştirir. Dış kuvvetler, özellikle ufalanmış malzemenin taşınması ve biriktirilmesi şeklinde etkinliklerini gösterir. Bu etkinlikler sonucu aşındırma ve biriktirme şekilleri oluşur.

Dış kuvvetlerin taşıdığı ufak malzemeler iki şekilde oluşur;

1- FİZİKSEL (MEKANiK) PARÇALANMA:

Günlük ve yıllık sıcaklık farkının fazla olduğu bölgelerde kayaların parçalanması veya ufalanması fiziksel ufalanma şeklinde gerçekleşir. Özellikle: çöllerde, yüksek dağlarda ve karasal iklim bölgelerinde etkilidir. Fiziksel parçalanma basitçe şu şekilde gerçekleşir. Nemin az olduğu bölgelerde gündüz ısınan kayaçlar genleşirken, gece hızla soğuyarak büzüşürler. Bu genleşme ve büzüşmeler sonucunda kayaçlar çatlayarak daha ufak parçalara ayrılırlar. Fiziksel (mekanik) ufalanmada taşın kimyasal yapısında bir değişim olmazken fiziksel bütünlükleri bozulur. Ülkemizde Doğu Anadolu, İç Anadolu ile Güneydoğu Anadolu bölgelerinde etkilidir.

2- KİMYASAL ÇÖZÜLME (PARÇALANMA):

Yağış ve nemin fazla olduğu bölgelerde görülür. Ekvatoral bölge, muson ve okyanus iklimleri ile deniz kıyılarında etkilidir. Ülkemizde Karadeniz Bölgesinde etkilidir. Kimyasal ufalanmada su (yağışlar) etkilidir. Yağışlı ve nemli bölgelerde taşın suyun etkisiyle dağılması, ufalanması olayıdır.

Sayfayı şişirmemek adına konunun devamı için aşağıdaki başlıkları takip ediniz.

02-ruzgarlar
03-akarsular
04-karstik-sekiller
05-buzul-sekillendirmeleri
06-dalga-ve-akintilarin-olusturdugu-sekiller

Sevebilirsin...

  • ozcan

    Sağolun hocam

  • emre

    Teşekkürler hocam

  • emre

    Tesekur ederiz hocam