Haritalarda Yer Şekillerini Gösterme Yöntemleri

Haritalarda Yer Şekillerini Gösterme Yöntemleri

Geçmişten günümüze yer yüzü şekillerini düzleme aktarma çabaları değişik yöntemleri de beraberinde getirmiştir. Aşağıda verilen yöntemler, farklı amaçları gerçekleştirme amacıyla yapılmış olsa da özellikle gölgelendirme ve tarama yöntemi geçerliliğini yitirmiştir. Diğerlerine göre üstünlükleri ağır basan izohips yöntemi günümüzün ihtiyaçlarını büyük oranda karşılamaktadır. Bu yöntemler;

1. Gölgelendirme Yöntemi;

Çok yaygın kullanılmayan bir yöntem olup, doğruluk derecesi de fazla değildir. Doğruluğun fazla aranmadığı daha çok blok diyagramların yapılmasında kullanılır. Haritanın (alanın) kuzeybatı köşesinden 45º lik bir açıyla ışık verildiği farz edilerek, ışık alan yerler açık, gölge yerler koyu renkte boyanmasıyla oluşur. Bu yöntemde yükseklik basamakları gösterilmez, bu yüzden profil çıkarmada kullanılmaz. Bu yöntem daha çok yardımcı bir yöntem olarak kullanılır.

gölgelendirme yöntemi

2. Tarama Yöntemi;

Bu yöntemde arazinin eğimi farklı kalınlık ve uzunluktaki çizgilerle taranarak yer şekilleri gösterilir. Arazideki eğimi fazla olan yamaçlar kısa, kalın ve sık çizgilerle taranarak, eğimi az olan yerler ise ince, uzun ve seyrek çizgilerle taranarak gösterilir. Düz yerler boş bırakılarak yer şekilleri gösterilir. Tarama yöntemi yaygın kullanılmayan ve sağlıklı sonuçlar vermeyen, sadece yer şekilleri hakkında genel fikir veren bir yöntemdir.

tarama yöntemi

 

3. Kabartma Yöntemi;

Belli bir bölgenin, belli bir oranda küçültülmesiyle oluşturulmuş 3 boyutlu görüntüsüdür. Daha açık bir ifadeyle belirlenen alanın küçültülmüş maketidir. Bu yöntem yer şekillerini gerçeğe en yakın haliyle gösteren bir yöntem olmasına rağmen;

– Harita yapım maliyetinin yüksek olması,

– Taşınmasının zor olması ( Eskiden alçıdan yapılmasından dolayı)

– Geniş alanları göstermesi durumunda etkisini kaybetmesi

gibi nedenlerden dolayı çok kullanışlı da sayılmaz.

Haritanın bir özelliği de yer şekilleri olduğu gibi gözler önüne serildiği için özellikle ilköğretim çağında 3 boyutlu düşünme yeteneği gelişmemiş öğrencilerin anlayabileceği haritalardır.

kabartma harita

4. Renklendirme Yöntemi;

Topografya haritalarında yer şekillerinin yükselti basamaklarını ifade etmek için kullanılan bir yöntemdir. Renklendirme yönteminde kullanılan renkler yer şekillerinin sadece yükseltilerini ifade eder. Örneğin yeşil renk oranın ormanlık değil, 0 – 500 metre yükseltilerine sahip olduğunu belirtir. Bir bölgenin haritasına baktığımızda yeşil tonlarının fazla olması bölgede yükseltinin düşük olduğunu gösterirken, kahverengi tonların fazla olması yüksektinin fazla olduğunu gösterir. Harita üzerine çizilen bir hat boyunca renklerin çok değişiklik göstermesi, yükseltide değişimlerin  fazla olduğunu bölgenin dağlık olduğu gibi yorumlanabilir.

Kalıcı Kar beyaz ile gösterilir
2000 – 2500 m > Koyu kahverengi
1500 – 2000 m > Kahverengi
1000 – 1500 m > Turuncu
500 – 1000 m > Sarı
200 – 500 m > Açık yeşil
0 – 200 m > Yeşil
—-0 metre deniz seviyesi—
0 – (- 500 m) > Açık Mavi
(- 500 m) – (- 1000 m) > Mavi
(-1000) – (+) > Koyu Mavi ile gösterilir. Deniz derinleştikçe mavi tonuda koyulaşır.

renklendirme yöntemi

5. İzohips (Eş Yükselti) Yöntemi;

Harita çizim yöntemleri içinde en yaygın olarak kullanılan yöntemdir. Deniz seviyesinden itibaren aynı yükseltideki noktaların birleştirilmesiyle oluşan eğrilerin kullanıldığı yöntemdir. Eş yükselti eğrilerinin sayısına ve eğriler arasındaki mesafelere bakılarak yüzey şekillerinin yükseltisine ve eğim durumuna ait bilgiler edinilir. Üzerinde uzunluk – alan hesaplamaları, eğim hesaplamaları, profil çıkartma gibi işlemlerin rahatlıkla yapılabilmesi bu yöntemi yaygınlaştırmıştır. Bu konu ileriki derslerde ayrıntılı olarak anlatılacaktır.

izohips yöntemi

>>>Konu anlatımını indirmek için tıklayınız…<<<

Sevebilirsin...

  • serhat

    hiç güzel değil…

  • Mehmet Sait Yıldırım

    saolun emin olunçok işime yaradı tesekkurler

    • Umarım öyle olmuştur. Teşekkürler

      • hulya

        merhaba hocam.yeryuzu uzerınde sıfır metre altında bır yer.mesela kurmus göl.hangı renkle gosterılir.teşekkürler..

        • Gölün içinde su olsaydı mavi tonlarına dönüşecekti fakat siz kurumuş derseniz rengimiz yeşil olur. İyi günler

  • kardln

    cbs sistemni koyarmısnız lütfen

  • xæzær

    hoxæm ßu xonu jok fæydæliymij

  • xæzær

    jok sægolµn xocæm

  • xæzær

    men gævur degilæm xocæm

    • Sen bizim öz ve öz kardeşimizsin. Selam olsun ata yurduna

  • şevval

    merhaba hocam benım sınavım carsamba gunu ve hocamız sınavı kazık yapıcagnı soyledı ve nerelerden cıkıcagnı soylemedı 1 sınav nerelerden cıkıcak bır kac konu soylermısınız hocam onlara calısıcamda saat 5 den berı calısıyorum ama yanlsı yerları calısmak ıstemıyorum hocam

    • berkay

      evet hocam benımde hocam kazık sorucak sevvale aynı okuldayız

      • Konuları yazdım bunlara çalışırsanız yeter de artar bile

    • Şu an nereye kadar işlediğinizi bilmiyorum ama şu konulara çalışmanız faydali olacaktır.
      1. Coğrafyanın tanımı ve dalları
      2. Doğal ve Beşeri unsurun tanımı ve örnekleri
      3. Muhteşem dörtlü (atmosfer, litosfer, biyosfer ve hidrosferin tanimlari)
      4. Harita çizim yöntemleri
      5. Projeksiyon çeşitleri ve özellikleri
      6. Saat hesaplamaları
      7. Haritada uzunluk ve alan hesapları
      8. Paralel ve meridyenlerin özellikleri
      9. İzohips haritalarında yersekillerini gösterme yöntemleri boyun çukur dağ vadi vs.
      10. Harita Nedir ölçek nedir ölçek çeşitleri
      Bunlari bilirsen iyi bir puan alirsin