İzohips Haritalarında Yer Şekillerinin Gösterilmesi

İzohips Haritalarında Yüzey Şekillerinin Gösterilmesi

Bundan önceki yazımızda izohips haritalarının özellikleri anlatılmıştı. Bu yazıda ise izohips haritalarına bakıldığında nerede dağ, vadi, sırt, delta, kapalı çukur, boğaz vb. yüzey şekilleri var onu anlatmaya çalışacağız. Bu sayede izohips haritasına uzaylı gibi bakmayacak haritada ne tür yüzey şekilleri var onu rahatlıkla anlayabileceksiniz (umarım:) Tek tek resimler kullanmak yerine bütün yer şekillerini aşağıdaki izohips haritasında açıklayalım.

izohips-haritalarinda-yersekillerinin-gosterilmesi

Yüksek kalitede PDF olarak indir.

Dağ (Tepe): 1 ve 3 numaralı alanlarda olduğu gibi kapalı izohipslerin zirveye doğru daraldıkları net olarak görülüyorsa bu alanlara dağ yada tepe denir. Dağ, tepeye oranla daha yüksektir ama size izohips haritası verildiğinde hangisi dağ hangisi tepe diye sorulmaz, yada ikisi birlikte verilmez (genelde).

Boyun: 2 numaralı alan boyunu göstermektedir. İki dağ (tepe) arasında kalan alçak bölgeye denir. Boyun bir yönüyle en alçak yer iken, diğer yönüyle de en yüksek yerdir. Nasıl yani diye sorabilirsiniz. Harita üzerinde açıklayayım. 2 numaralı bölgeden doğu yada batı yönünde ilerlerseniz (siyah noktalara doğru) dağın zirvesine doğru çıkmış olursunuz. Doğu – Batı yönünde ilerlerseniz en alçak noktadasınız. Eğer kuzeye veya güneye doğru ilerlerseniz aşağı (alçak alanlara) doğru gitmiş olursunuz. Kuzey – Güney yönünde ilerlerseniz en alçak noktadasınız. Kısacası gözlüğe benzer iki çerçeve görüyorsanız arası boyundur. haritadaki ikinci boyun bölgesini siz bulun.

Vadi: 4 numaralı alan vadiyi göstermektedir. 4 numaralı alanda görüldüğü gibi izohipsler bazen “V” benzeri şekiller oluşturur. Bu “V” lerin sivri ucu akarsuyun kaynağını (doğduğu yer) gösteriyorsa orda vadi var demektir. Şeklimizde bu alandan akarsu geçmektedir. Akarsu geçiyorsa hiç tereddüt etmeden “V” nin sivrisine genişine bakmadan vadi dersiniz. Ancak her vadiden akarsu akmayabilir, belkide yıllarca önce kurumuştur. Bu durumda ilk başta dediğimiz gibi yapıp “V” nin sivri ucunun yüksekleri göstermesine bakarız.

Sürekli Akarsu: İzohipsleri kesen devamlı çizgiler ( ________ ) sürekli akarsuları gösterir. Bunlar yıl boyunca akışı olan sulardır.

Mevsimlik Akarsu: İzohipsleri kesen kesik kesik çizgiler (- – – – – – – ) mevsimlik akarsuları gösterir. Bu akarsular yılın belli dönemlerinde kurur, belli dönemlerinde akarlar.

Haritamızda mavi renkle gösterilen akarsular sürekli (devamlı) akarsulardır.

Göl: Kara içerisinde mavi renkle gösterilen su birikintisi göldür. 6 numaralı alan.

Kapalı Çukur (Çanak): İçe doğru okla gösterilen alan kapalı çukur yada çanak ismiyle bilinir. Bu bölgelerin özelliği Okun başladığı yerden, bittiği yere kadar yükseltinin azaldığını gösterir. 7 numaralı alandır.

Zirve (Doruk): 8 numaralı alanda yer alan nokta zirve yada dorukları gösterir. zirve yada doruk çevresine göre en yüksek noktayı gösterir. Haritamızda 4 adet doruk bulunmaktadır.

Yamaç: 9 numara ile gösterilen alanlar yamaçtır. Aslında kimse size yamaç var mı yok mu diye sormaz çünkü; bir haritada en az 2 izohips çizgisi varsa orada yamaç vardır. Bu haritanın her yeri yamaç sayılır.

Sırt: 5 ve 16 numaralı alanda olduğu gibi izohipsler “U” ve “V” benzeri şekiller oluşturuyorsa ve bunların sivri uçları yükseltisi az olan tarafları gösteriyorsa orada sırt vardır. Vadinin tersi sayılabilir.

10 numaralı alan yine bir vadi alanı.

Kıyı Çizgisi: Haritanın altında Deniz veya Okyanus yazılı ise; kara ile suyu ayıran çizgiye kıyı çizgisi denir 0 metre ile gösterilir. Haritamızda deniz yazmasa da izohipslerin yükselti değerlerinden 11 numara ile gösterilen çizginin kıyı çizgisi olduğunu çıkarabiliriz. Bu haritada izohips yükselti değerleri verilmeseydi ve altta da deniz yazmasaydı 11 numaralı çizgiye kesin olarak kıyı çizgisi diyemezdiniz. Bu çizgi belkide bir göl kıyısını gösteriyor olabilirdi.

12 numaralı yer akarsuyun denize döküldüğü akarsu ağzını göstermektedir. Bu akarsu sürekli bir akarsudur.

Ova: Çevresine göre alçakta kalan geniş düzlüklere ova denir. 13 numaralı alan bir ova alanıdır. Bu alanın düzlük olduğunu geçen izohips çizgilerinin seyrelmesinden anlıyoruz.

Delta: 14 numaralı alan. Akarsuyun denize döküldüğü yerde kara denize doğru ilerliyorsa (çıkıntı yapıyorsa) orada delta vardır. Tam tersi durumda ise yani akarsuyun denize döküldüğü yerde deniz karaya doğru ilerlerse haliç oluşur. Delta ve haliç aynı yerde, bölgede oluşamaz. Delta varsa haliç olmaz, haliç varsa delta oluşmaz. Çünkü: haliç gel-git genliğinin fazla olduğu yerlerde görülür. Gel-git genliği fazla olan yerde delta meydana gelmez veya çok zordur.

Not: Delta oluşumunu engelleyen tek etmen gelgit değildir. Değişik nedenlerden dolayıda delta oluşmayabilir. Bunlar

– Akarsuyun çok az alüvyon taşıması,
– Akarsuyun döküldüğü kıyının derin olması. (Kıta sahanlığı (Şelf alanı) dar)
– Dalga ve akıntıların fazla olması gibi.

15 numaralı alanda nispeten eğimi az olan alanı gösteriyor.

İstek: Yer şekillerinin Profil Üzerinde Gösterilmesi

yersekillerinin-profil-uzerinde-gosterilmesi

Haritayı daha büyük boyutta indir…

Umarım yazdıklarımdan izohips haritalarındaki yüzey şekillerini tanımışsınızdır.

Sevebilirsin...

  • şahin

    çok teşekkürlerr . çok faydası olduuu :)))

    • gülçu

      hoca bey sağolun gerçek fotonuzu görsek

  • mehmet

    işime yaradı yardım ettiğiniz için çok saolun 😀

  • selen

    ya ben hisarı izohips yöntemiyle çizicem ama nasıl yapıcam bulamıyorum

    • kadirhoca

      Hisar dediğiniz Anadolu yada Rumeli Hisarı olsa gerek. Bulabiliyor iseniz o bölgenin 1/25.000 lik veya daha büyük ölçekli topografya haritasını bulmak. Diğer seçenek google earth neredeyse heryerin izohipsli haritasını veriyor.

      Google Haritasından Alınmış Ekran görüntüsüdür: izohipsler arası 20 metrede bir geçmektedir.
      https://www.mediafire.com/convkey/c855/z022vbykksss5gd6g.jpg

  • ela

    hiç bi işe yaramadı 🙁

    • AFY0703

      hadi ordan

  • kadirhoca

    Gidip performans ödevi olarakmi verdin ?

    • ayşenur kılınç

      ya allah aşkına hocam ben profil çizimi yapacağım ve bu çizimde bütün yerşekilleri gösterilecek bi çizim atarmısın buraya yarın vercem performans ödevi

      • kadirhoca

        Konu Sonuna Eklendi.

  • allah razı olsun

  • acayıp ısıme yaradı yaa cok sagolun

  • Beyza Nur

    pratik bilgiler var saolun

  • mehmet gün

    hakkettende çok teşşekür ederım cok güzel

  • Emirhan

    cok saolun sayenızde performans odevımı yaptım

  • kadir

    iiyiiymiiş

  • kadir abi burda 5 numara ne oluyor ?

    • kadirhoca

      Normalde orası SIRT. ancak yükselti değerleri yazıldığı için şekil net görünmeyebilir diye yazmak istemedim.

  • saol abi çok teşekkürler sayende performans ödevimi yaptım…

  • asdfghjklşi

    en başta bulunan resmi hangi kaynaktan aldınız çıktı alınca resim bulanık çıkıyor kaynağından kesip yeğıştırırm

    • kadirhoca

      Resim yenilendi..

  • şalsdaşlsk

    Abi Çok İyi Ya … 🙂

  • Sümeyye

    Çok çok teşekkür ederim yararlı bir paylaşım

  • hakan

    süper .işime çok ama çok yaradı

  • Mert

    Çok başarılısınız her soruya anında cevap veriyor, gereğini yapıyorsunuz tebrikler.

    • kadirhoca

      Elimizden geleni yapmaya çalışıyoruz. Teşekkürler

  • seyma

    hocam ygs calısıyorum ve her soruya gercekten cevap vermıssınız cok sagolun allah razı olsun ögrencının dılını ve zekasını cok ıyı bılıyorsunuz 🙂

  • seyma

    hocam platonun ne demek oldugunu söyleyebılır mısınız bır de harıtadakı yerını ?

    • kadirhoca

      Akarsular tarafından yarılmış yüksekte kalan düzlüklere denir. en genel anlamı ile. bu küçük haritada plato yok. Sebebine gelince jeolojik zaman içerisinde geniş alanlar düzlük haline geldiğinde (peneplen) izostatik denge gereği bu alanlar toptan yükselir. Bu yükselme sonucunda akarsular tekrar aşındırma yapmaya başlar. işte yükselen bu düzlükler akarsularca parçalanınca platolar meydana gelir.

    • Akarsular tarafından yarılmış yüksekte kalan düzlüklere denir. en genel
      anlamı ile. bu küçük haritada plato yok. Sebebine gelince jeolojik zaman
      içerisinde geniş alanlar düzlük haline geldiğinde (peneplen) izostatik
      denge gereği bu alanlar toptan yükselir. Bu yükselme sonucunda akarsular
      tekrar aşındırma yapmaya başlar. işte yükselen bu düzlükler akarsularca
      parçalanınca platolar meydana gelir.

      • Faruk Akdeniz

        Sağolun Hocam.

  • isenboga

    daha ne olsun.çok güzel anlatmış.teşekkürler

  • AFY0703

    Hocam çok teşekkür ederiz.Bizim hocanın anlattıklarından hiç bir şey anlamamıştım çok düzgün anlatmışsınız.Teşekkürler

    • Sınıf ortamı çok farklı. Ondan kaynaklı olabilir. Teşekkürler

  • Heatblast

    Okulda bunları hiç anlamamıştım saolsun kadir hoca yetişti.

  • özlem

    yarın quiz var inşallah işe yaramıştır :DD

    • Sonucu yazmayı unutmayın. Başarılar

  • Onur

    Ellerinize Saglik yarin sinav var insallah ise yarar 🙂

  • Ruken

    Gercekten bu konudan hic bisey anlamamistim elinize saglik hocam sayenizde notum yuksek olacak

  • nur

    yarın sınav var biraz test sorusu ve çözümlü örneklere yer verebilirdiniz. yine de elinize sağlık, işime yaradı.

  • ebru

    ellerinize sağlık umrm işe yarar

  • burcunur

    cok sagolun hocam işime cok yaradı ınsalllah sınavdan yuksek not alırım

  • burcunur

    performanstanda ınsallah

  • yaren

    akarsuların resimleri var mı sürekli süreksiz falam

  • Onur

    Haliç nerde hocam söyleyebilirmisiniz ?

    • Aynı haritada haliç ile deltanin olması mantık hatası oluşturur o yüzden ayrı ele alınmalı. Deltanin tam tersidir haliç. Akarsuyun denize döküldüğü yerde deniz karaya doğru ilerlerse haliç vardır.

      • Muzo

        hocam güzel anlatımlarınız için çok teşekkürler.

  • Selin

    Bu haritada platoyu nereye koyabiliriz??

    • 1 ve 3 numaralı alanlardaki izohipsleri azaltıp 2 numaralı yerden akarsu gecirirsen 1 ve 3 plato olur

  • mesut

    10 numara ne oluyor hocam
    bide 15 numara

    • mert

      vadi

  • Furkan Özcan

    Hocam 9.sınıf izohips sorusu gönderir misiniz 5 tane

  • ggg

    Hocam ikinci verdiğiniz görsel 15 cmlik bir yerini profilini m gösteriyor

  • emine

    hocam resimler açılmıyor

    • MEB hattını kullanıyorsanız açılmaya bilir. (sanane@outlook.com girmissiniz Mail adresi yazdığınız yoruma cevap yazılması durumunda bilgilendirilmeniz için istenmektedir bilginize)

  • Kise

    hocam site tüm 9. sınıf coğrafya konularını içermekte midir içeriyorsa şu dünyanın eksen eğikliğinin etkisi konu anlatımınızın linkini atarmısınız

  • hulya

    hocam merhaba.kapalı çukur, obruk, krater ok işaretiyle gosterılıyor ya..bunları ayırt edecek şekılde bır bılgı yada görsel var mı.krater nasıl ,çukur nasıl.bır de kapalı çukur olunca farklı oluyor mu .? teşekküler.ıyı günler .:)

    • Yüzey şekillerini ayırt edici bir simge kullanılmaz. Hepsi için içe doğru ok kullanılır. Ancak yakın çevresinde ki yersekillerine veya izohips lere bakarak oranın çukur mu yoksa kratermi olduğu yorumunu biz yapabiliriz. Örneğin çukur işareti dağın tepesinde ise orası büyük ihtimalle bir krater veya kaldera dır gibi.

  • Mahmut Sarıbuğday

    hocam plato veya vadi olması için akarsu zorunlumu

    • Platonun tanımı akarsular tarafından derince yarılmış yüksekte kalan düzlüklerdir. Platoların meydana gelmesinde etkili olan dış kuvvet akarsudur. Bunun dışında kalan dış kuvvetler (rüzgar, dalga, vs.) zaten akarsu gibi bir vadi oluşumu meydana getiremez veya plato oluşturamaz. Vadi veya plato oluştuktan sonra ise akarsu kuruya bilir veya yatak değiştirebilir varlığını devam ettirmesede artık orası vadidir veya platodur.

  • İrene

    Hocam,çukur gösterilirken bi azalış oluyo peki bu azalış neye göre oluyo izhohipsin sabit aralık değerine göre mi azalıyor ben orasını çözemedim

    • Aynen dediğiniz gibi 10ar 10ar artıyor ise 10ar 10ar da azalır. Ama önemli olan nokta nerden itibaren azalacagini bilmek veya nerde duracağını. Burada sözel olarak açıklamak biraz zor şekiller üzerinde göstermek lazim

      • Mehmet Mezarcı

        çukuru gösteren okun başladığı izohipsten itibaren alçalma başlar, okun ucunun değdiği izohipste biter.

  • koyuhayat

    şıklarla çeliştim yapamadım hocam. Yardım eder misiniz?

  • nihal uğur

    hocam tepeyle doruk aynı şeymi. doruk nokta ile gösterilir tepe de böyle bir şey yoktur değil mi bir de hocam dorugun yükseltisi var mıdır yani izhoips 100 er 100 er artmış mesela doruga geldiğnde de dorugun yükseltisi yazılır mı bir de hocam kıta sahanlıgı nedir yani mesela karadenizden örnek verirserk hemen derinleşiyorsa bunda kıta sahanlıgı geniş diyemez miyiz ve neden diyemeyiz?

    • Sorduğun bütün soruları yine siz cevapladiniz ama sadece emin değilsiniz. Sırasıyla cevap vereyim emin olun. Tepe ile doruk aynı şey değildir. Tepe veya dağ izohipsle gösterilir doruk nokta veya üçgen ile gösterilip genelde yanına kesin yüksekliği yazılır. 100 er 100 er artmış diyelim ki son izohips 500 metrede bitmiş konan nokta (zirve veya doruk) 501 ile 599 arasında bir değer almak zorundadır. Kıta sahanligi veya diğer bir adıyla şelf alanı deniz kıyısından itibaren derinliğin 200 metreye ulaştığı yere kadar olan alandır. Bu mesafe karedenizde dar Ege’de geniş olur. Çünkü Karadeniz birden derinleşir 200 metre derinliğe çabuk ulaşırız fazla acilmamiza gerek kalmaz Ege’de ise derinleşme yavaş olur baya acilmamiz gerekir self geniştir. Ki bu yüzden yunanistan ile kıta sahanligi sorunumuz vardır.

  • BİLGESU ÖZKAN

    MERHABA bizde derse giren öğretmen çanak ve çukuru ayrı ayrı anlattı farkları nedir? Ve çukurun işareti oklu daire çanağınki ise normal daire imiş nasıl oluyor bilginiz vAr mı ACABA????? ???

    • Çukur dan sonra tekrar yükselme gerçekleşmez. Çanak ta ise gerçekleşir.

  • muhammedcan

    mükemmel olmuş ellerinize sağlık

  • 000

    Hocam tepeler genellikle kahverengi olmaz mı görselde pembe de ?

    • Pembe renk seçili alanı göstermek için kullanılmıştır. Tepenin (dağın ) rengi yükseltisine bağlıdır. illaki kahverengi olacak diye bir durum yok. Tepenin yükseltisi 150 metre ise yeşile gösterilir.

  • Ortada örnek bir harita yok. Bunu sözel olarak anlatmam da yetersiz kalacaktır.

  • eda

    hocam şelale ve uçurumu nasıl çizeceğiz

    • Normalde bu alanlarda izohips çizgilerinin üst üste binmesi gerekir. Ancak izohipslerin özelliklerinde söyle der; izohipsler birbirini kesmezler. Bu kurala istinaden bu alanlarda izohipsler birbirine çok yaklaşır veya o alanlar kutucuk içine alınır. Eğimin % 100 olduğu alanlar Bu sekilde gösterilmeye çalışılır.

      • bizzare

        Aslında uçurum, falez veya şelale gösterimi güzel bir soru olurdu. Tek farkları deniz, nehir ya da yamaç olması.

  • Bahadır

    vadi ile boyun arasındaki fark nedir?

    • Ben bulu çizerek anlatayım sözel anlatmaya çalıştım ama olmadı.

      Aşağıda kırmızı alan boyun turuncu ile çizilen alan vadidir. Boyun iki tepe arasında olan noktadır. Vadi ise izohipslerin v şeklini aldığı yerdir.

  • abdulkadir

    dik yamaç yokkk

  • Mustafa Boğa

    Şelale nasıl gosterilir

    • Şelalenin oluştuğu yer dik yamaç özelliği gösterir. Bu durumda izohips çizgilerinin bir noktada sıkışıyormuş gibi bir birine çok yakın geçmesi beklenir.

  • bahar

    bazı sorularda karşımıza cıkan ama pek bilnmeyen bi bilgi var hocam sizce kurumus akarsu vadisi nasıl gösterilir ve biz bunun kurumuş akarsu vadisi oldugunu nerden anlayacagız.

    • Akarsu devamli akan bir su ise sürekli çizgi ile gösterilir. Arasıra akan ve kuruyan akarsu yatağında kesik çizgi bulunur. Tamamen kurumuş akarsu yatağı için özel bir çizgi kullanılmaz bunu izohips haritasına bakarak biz anlarız. Vadi içerisine herhangi bir çizgi konulmadi ise yüksek bir ihtimalle orası kurumuş bir akarsu yatağıdır.

  • Pingback: 2016 YGS – Coğrafya Konu – Soru Dağılımı Ve Çözümleri | KadirHoca.Com()

  • Cem Araç

    peki hocam menderes ile delta arasındaki fark nedir? (demeye çalıştığım şeyin adı menderes olmayabilir)

    • Demeye çalıştığınız büyük ihtimalle haliç’tir. Delta ile Haliç’in farkına gelince;
      Delta: Akarsuların getirdiği alüvyonların deniz önünde birikerek karanın denize doğru ilerlemesidir.
      Haliç: Akarsu ağzında başta gelgit ve dalgalanma sonucu akarsu yatağının boşaltılmasıyla denizin karaya doğru sokulmasıdır.
      Temel farkı kısaca; Deltada kara denize, haliçte ise deniz karaya doğru ilerler. Ayrıca gelgit olan yerde haliç, olmayan yerde delta oluşma ihtimali yüksektir.

  • Ruhat kerim tanrıverdi

    Hocam izohips tam olarak ne ben hala anlamış değilim

  • Anıl

    Hocam platolar nasıl gosteriliyor