Ölçek Çeşitleri Nelerdir?

Ölçek Çeşitleri Nelerdir?

kesir-cizgi-olcek-nedir-02

 

olcek

Haritada ki küçültme oranına ölçek denir.

Ölçeğin bir birimi yoktur.

Ölçek gerçek uzunluk ile harita uzunluklarının birbirine oranıdır.

Ölçekler, kesir ve çizik olmak üzere ikiye ayrılır;

A) Kesir Ölçek

Gerçek uzunluklar ile harita üzerindeki uzunluklar arasındaki oran kesirli rakamlarla ifade edilmişse bu tip ölçeklere Kesir Ölçek denir.

Örnek: 1: 1 000 000, 1 / 1 000 000 gibi,

Kesir ölçek bir parçanın kaç eşit parçada küçültüldüğünü ifade eder. Kesir ölçekte pay daima sabit olup 1’dir. Değişken paydadır. Kesrin paydası küçültme oranına eşittir. Pay harita üzerindeki uzunluğu, payda ise arazideki uzunluğu ifade eder.Payın birimi ile paydanın birimi aynıdır. Kesir ölçeğinde, harita ya da plân üzerindeki 1 cm’lik uzaklığın, gerçekte ne kadar olduğu paydada görülür.
Örneğin, bir plânın köşesinde “Ölçek : 1/100″ olarak yer almış olsun. Bu kesir ölçeği, gerçek uzunlukların her birinin 100 kez küçültülerek düzlem üzerine geçirildiğini gösterir. 100 cm’lik gerçek uzaklık, plânda, 1 cm’lik uzunlukla gösterilmiş demektir. Ölçekten yararlanılarak iki yer arasındaki gerçek uzaklıklar hesaplanmaktadır.

B) Çizgi (Çizik) Ölçek

Çizgi ölçeği, haritanın bir köşesinde çizgi ile gösterilir. Harita üzerindeki uzunlukların gerçekte ne kadar olduklarının bir doğru üzerine işaretlenmesiyle oluşturulan ölçeklere Çizik Ölçek denir. Çizik Ölçeklerde sıfırın solunda kalan kısım daha küçük uzunlukları ölçmek için kullanılır. Haritalar çeşitli yollarla (film, fotokopi vs.) büyütülüp küçültülürse ölçekleri de değişir. Ancak bu haritalar üzerindeki kesir ölçek değişmez. Bundan dolayı yanlış bilgi verir. Ancak çizik ölçeğin boyutu da haritanın büyültme ve küçültme oranında değişeceğinden her zaman doğru bilgi verir.

cizik01

cizik02

cizik-olcek yardimiyla-gercek uzakligi-bulma

Çizgi Ölçek Kesir ölçeğe Nasıl Çevrilir?

Bu tür soruları çözmek oldukça basittir siz yeterki her çentik arası mesafenin kaç santim olduğunu bilin. Aşağıda 10 örnek ile çizgi ölçeğin nasıl kesir haline getirildiği gösterilmiştir.

1.
o01
Yukarıdaki çizgi ölçekte her çentik arası 1 cm ise kesir ölçek değeri nedir?
her aralık yani çentik 3 metreyi göstermektedir. yani 1 / 3 ancak 3 metreyi cm’ye çevirmemiz gerekiyor. Onun için yapmamız gereken
1 / 300 iki sıfır eklemek. iki sıfır nerden geldi diyor olabilirsiniz bununiçin biraz matematik konusu olan sayı basamaklarını bilmek gerekiyor. Yani; 3 m = 30 dm = 300 cm = 3000 mm gibi.

2.
o02
Yukarıda verilen çizgi ölçekte her çentik arası 3 sm ise kesir ölçek değeri nedir?
Her çentik bu sefer 3 cm’yi göstermektedir. Bunun anlamı 3 cm = 9 m diğer bir ifade ile 1 cm = 3 m sonuç = 1 / 300

3.
o03
Yukarıdaki çizgi ölçek, kesir ölçek olarak nasıl ifade edilir?
Çentik arası mesafenin kaç cm olduğu ile ilgili bilgi verilmemişse bunu 1 cm olduğunu kabul ederiz (standart). Dolayısı ile; 1 cm = 1 km km, cm’ye dönüşmesi için beş(5) sıfır eklenir. Sonuç = 1 / 100000

4.
o04
Bu tür sorularda genellikle (%90) çizgi ölçeğin birimi km’dir (kilometre). Kaç sıfır ekleyecektim endişeniz olmasın hatırlamanız gereken 5 sıfır (00000). Yukardaki çizgi ölçeğin sorusuna gelince bu sefer farklı bir şekilde soralım.
Yukardaki çizgi ölçeğin toplam uzunluğu 8 cm ise, kesir ölçek değeri nedir?
Toplam boyu 8 cm ise, her çentik 2 cm’dir. Buradan 2 cm / 3 km, 2 / 300000, 1 / 150000 sonucuna ulaşırız.
Not: Kesir ölçeklerde pay daima 1’dir. Yani yukardaki örnekte ölçeği 2 / 300000 olarak bırakamayız.

5.
o05 (Ölçeğin toplam boyu 4 cm)
Yukarıdaki çizgi ölçeğin kesir ölçek olarak değeri nedir?
Ölçeğin toplam boyundan da sonuca gidilebilir. 4cm / 24km yani harita üzerinde 4 cm gelen bir uzunluk arazi üzerinde (gerçekte) 24 kilometreyi göstermektedir. 4 cm, 24 km ise 1 cm, 6 km demektir. 1/6 = 1/600000 sonucu bulunur.

6.
o10 = 1 / 5600000

7.
o09 = 1 / 3000000

8.
o08 = 1 / 2500000

9.
o07 = 1 / 1400000

10.
o06 = 1 / 500000

Kesir ölçeğin nasıl çizgi ölçeğe çevrildiğini görmek istiyorsanız buraya tıklayınız.

Sevebilirsin...

  • DOĞA

    ÇOK GÜZEL BAYILDIM DERSTE ANLAMAMIŞTIM AMA ARTIK ANLADIM 🙂 🙂

  • Sinem

    GÜZEL BİR SİTE FAYDALI AMA KESİR ÖLÇEK RESMİ YOK O SIKINTI İŞTE PUFFF OFF 🙁 🙁 🙁

    • MELİSA ÖZGÜR

      kesir ölçekğin remi yok yanlış bilmiyosa 😀

  • kadirhoca

    Kesin ölçek matematiksel bir ifadedir. Örnek olarakta verilmiştir. 1/500 , 1:500 gibi.

  • Alperen

    Çok Sağolun İşime Çok Yaradı

  • Bilal Cibali

    allah sizden razı olsun hocam

  • Bilal Cibali

    çok işime yaradı hocam

  • kmkm

    anleyamadım bennnnnnnnnn 🙁 🙁 :8

  • dogukan

    teşekürler hocam yarınki yazılıma hazırım

  • Muhammet Emin Güzelyurt

    hocam çizik ölçek arası nedir tam anlayamadım

    • Çizgi ölçekte rakamlar arasında kalan bölmelere denir. Biz ona çentik diyoruz. Genelde aksi belirtilmemişse 1 cm olur.

  • Muhammet Emin Güzelyurt

    saolun hocam

  • busejustin

    Hocam ben 9 sınıf öğrencisiyim , yarın sınavım var ve internet üzerinden konular bulabilirim diye düşündüm hocamız anlatamiyodu ve ben anlayamıyorum gerçekten yardimci olurmusunuz şimdiden çok teşekkür ederim

    • Bu yorumu gece 01:00 gibi yaptınız. Hani o saatte yardımcı olmam pek mümkün görünmüyor. Belki bundan sonraki sınavlarda daha öncesinden yardım isterseniz elimizden bir şeyler gelir. İyi geceler

  • murat taran

    hocam çok iyi anlatmışsınız elinize sağlık

  • Kerim Cebeci

    Hocam bu kesir ölçek git gide Nerede duracak orasını hiç anlayamadım da

    • Valla kerim nereye kadar uzandiginin bir önemi yok açıkçası istersen kendin ucuna ekleme yapabilirsin. Burda önemli olan çentik değerlerdir.

  • azra

    Ya hocam ben kesir ölçeği anlayamadım

    • Ölçek aslına bakarsan gerçekte olan uzunluğun kaç defa küçültüldüğünü gösteren bir sayıdır. 1 / xxxxxxx sayısından meydana gelir. Buradaki 1 harita üzerindeki uzunluğu gösterirken, xxxxxx kısmı bu uzunluğun gerçekte ne kadar ettiğini gösterir. Örneğin; 1/500 ölçeğinin başka ifadesi şudur. Haritada gelen 1 cm uzunluk gerçekte 500 cm, 50 dm veya 5 metre demektir. Lütfen konuyu biraz daha dikkatli okuyun…

  • MELİSA ÖZGÜR

    ya hocam şimdi pay hep 1 oluyo paydada hep 0 dan sonraki sayıya bisürü sıfır ekleyerekmi oluyo yaa onu anlayamadım bide o eklenen sıfırların belirli bi kuralı varmı? yani kaç sıfır ekliyceğimiz belli mi yoksa onudamı işlem yaparak yapıyoruz yardımcı olurmusunuz yarın sınavım varda.

    • ölçek paydasındaki bir harita üzerindeki 1 cm lik uzunluktur genelde. paydadaki sayı ise harita üzerinde ölçtüğümüz bu 1 cm nin gerçekte ne kadar uzunluğa eşit olduğunu gösterir. Bu sayı (paydadaki) haritayı yapan kişi tarafından belirlenir. Şöyle ki: haritayı yapan kişi dünya haritasını yaparsa bu 1 cm nin göstereceği gerçek uzunluk gerçekten çok büyük olur. Ama köy , mahalle haritası yaparsak haritadaki 1 cm belki 1 veya 2 km denk gelir. Payda haritanın yapılış amacına, gösterdiği alanın büyüklüğüne, projeksiyon tipine, kağıt büyüklüğüne göre değişecektir.
      Dünya haritasında : 1 (cm – haritada) / 50 000 000 (cm – gerçekte)
      Şehir haritası : 1 (cm – haritada) / 50 000 (cm – gerçekte)

  • kevser

    meraba hocam ben şunu amlamadım bana yardımcı olursanızı sevinirim.. haftaya sınavım varda.. ben 6. sınıf öğrencisiyim..Çizgi ölçek kesir ölçeğe nasıl çeviriliyor.. onu ben pek anlayamadım yardımcı olursanız sevinirim…

    • Nasıl çevrileceği yukarıda en az 5 örnek üzerinde gösterilmiştir. O kısmı yeniden dikkatlice incelemeni tavsiye ederim.

  • nur

    merhaba hocam yapamadığım soruları dersane hocalarıma soruyorum erteliyorlar sürekli bugün sizin stenizi buldum çok mutluyum Allah sizden razı olsun bu soruyuda yapamadım hocam

  • nur

    bunu nasıl çözeceğim

  • nur

    o kadar uğraşıyorum ama bu soruları yapamıyorum hocam

  • nur

    valla hocam sizi bulmuşken bütün yapamadıklarımı sormadan bırakmayacağım 🙂

  • nur

    ???

  • nur

    😕

  • nur

    ::):(

  • nur

    hocam düz gönderilmedi bende ters gönderdim kusura bakmayın 🙂

  • A) 1 / 500 000
    B) 1 / 800 000
    C) 1 / 100 000
    D) 1 / 200
    E) 1 / 7 000

    En ayrıntılı olabilmesi için küçültme oranının en az olması gerekir. Ölçek paydasındaki sayı en küçük olan (büyük ölçekli harita) harita D seçeneğinde verilmiştir.

  • I. Haritanın ölçeği: 1 / 1 500 000
    Harita üzerinde:
    1 cm => gerçekte 15 km’yi gösterir
    10 cm => 150 km’yi gösterecektir.

    II. Haritanın ölçeği: 1 / 2 500 000
    Harita Üzerinde:
    1 cm => gerçekte 25 km’yi gösterir
    x cm => gerçekte 150 km’yi gösterir.
    x yerine gelecek sayı 6 olmalıdır. Çünkü 25 x 6 = 150 km.
    I. haritada 10 cm ile gösterilen uzunluk II. haritada 6 cm ile gösterilir.

  • Bu tür sorularda genelde enlem ve boylam farkları eşit olur. A’da boylam farkı 5 diğerlerinde 10 A baştan kaybetti. Esas belirleyici faktör paralel dereceleridir. Ekvatora (0) yakın olan alanlar daha geniş olur. Çünkü boylamlar arası mesafe Ekvatorda en geniştir. 0’a en yakın olanlar 5 ve 15 derece ile B de verilmiş olup cevabı oluşturur.

  • Çizgi ölçek derki;
    Harita üzerinde 10 cm, gerçekte 25 km’yi gösterir, o halde,
    1 cm, 2,5 km’yi gösterir.
    4 cm ise doğal olarak 10 km’yi gösterecektir.

  • 1 / 600 000 kesir ölçeği,
    1 cm = 6 km

    Çizgi ölçekte her çentik arası 4 cm’dir. (toplam 12 cm’ye dikkat)
    4 x 6 = 24 (X)
    8 x 6 = 48 (Y) olur.

  • Bunu da formülle yapalım: ilk kısımda GU, ikinci kısımda ölçek bulunacak.
    GU = HU x ÖP
    GU = 8 x 250000
    GU = 2 000 000 cm
    GU = 20 km olur.
    —————————–
    ÖP = HU / GU
    ÖP = 40 / 2 000 000
    ÖP = 4 / 200 000
    ÖP = 1 / 50 000 olur.

  • 1 çentik, 1 cm.
    1 cm’de = 6 km imiş. o halde
    2,5 cm’de = 15 km olur. Kaç metre demiş dikkat!!!
    15 000 metre olur. (km, metreye dönüşmesi için 3 sıfır ekleriz.)

  • 26 – 20 = 6
    6 x 111 = 666 km’dir. (her paralel arası 111 km)
    Harita uzunluğu istenmektedir.

    HU = GU / ÖP
    HU = 666 (km) / 6 660 000 (cm)
    HU = 66 600 000 (cm) / 6 660 000 (cm)
    HU = 10 cm olarak sonuç bulunur.

  • MERT

    SORULAR İÇİN TEŞEKÜRLER ::))

  • abdül

    6-9 arası sorular yanlı ama 10 doğru yaptığım yöntemle

    • Yönteminizi değiştirin

      • abdül

        6-10. sorularda her çentik arasını 1 mi alıyoruz o zaman?

        • Çektik aralığının belirtilmediği durumlarda 1 cm alınır. Toplam çektik değerine göre değil bir çektik değerine göre soruları çözmek daha iyidir.

  • Emine

    6 ve 10 arasındaki soruları ben anlamadım

    • Her çektik 1 cm olarak çözülmüştür.

  • Emine

    örneğin 7. soruda her çentik arasını 30 cm alamazmıyız

    • Hayır alamazsın. Çentik bilgisi verilmeyen sorularda her çentik 1 cm’dir. Bu kuraldır.

      • Emine

        tmm teşekkürler hocam…..çok teşekkür ederim

        • Önemli değil iyi çalışmalar.

  • efmef

    hocam bana çizik ölçeğe kesir ölçeğe çevrilmeye ve bunun tam tersine toplam 10 örnek 5 er veririmisiniz

    • Yukarıda çizik ölçeği kesin ölçeğe çevirmeye 10 örnek var. Kesiri çizgi ölçeğe cevirmeyide eklerim

  • furkan demir

    hocam başka çeşitler varmı

    • 2 çeşit başkada yok. (Mesaj spama düşmüş geç gördüm kb)

  • Çizgi Ölçek harita üzerinde uzunluk hesaplamada çok kullanışlı ve pratiktir. Kullanımı kolaydır. Haritanın Ebadı değiştiğinde mesela fotokopi ile büyültülüp küçültüldüğünde bozulmaya uğramaz

  • ela

    Hocam iyi günler öncelikle verdiğiniz emekler için teşekkür etmek isterim.Benim de bir sorum olacaktı.Aşağıda ebatları farklı ölçekleri verilen haritalardan hangisi daha ayrıntılıdır?A)120.000.000 Asya B)15.000.000 Türkiye C)110.000.000 Avrupa D)…
    Soruda ebatları farklıdır kısmına takıldım.Genelde haritalarda ölçekleri iki türlü karşılaştırırız.Aynı bölgeyi farklı boyutlardaki düzlemelere aktarma,farklı bölgeleri aynı boyuttaki düzlemlere aktarma.Bu soru iki kategoriye de girmiyor. Bu soruda genel mantık zaten küçük olan bir yeri diğerlerine nazaran daha az küçültmek ayrıntıyı artırır şeklinde mi olacak?

    • Oncelikle teşekkür ederim. Siz bu konuyu mantık olarak çoktan anlamissiniz dediğiniz gibi küçük bir alanı (Türkiye ) az küçültmek ayrıntı nin çok daha fazla olmasını sağlar. Asya gibi büyük bir kıtayı çok fazla küçültmek ayrıntınında küçüleceği anlamına gelir. iyi çalışmalar dilerim

  • Bahar

    Hocam bir sorum olcak sınıfı geçmem için çok önemli bir soru cevplarsanız sevinirim
    Bir haritanın ölçeği iki kat küçültüğünde haritada nasıl bir değişiklik meydana gelir??

    • Gerçek alan ve gerçek uzunluklar da değişme olmazken harita üzerindeki uzunluklar 2 kat, harita alanı 4 kat küçülür.

  • lale

    harita uzunluğu=gerçek uzunluk/ölçek payda formülüyle sorular

    • Site içerisinde mevcuttur. En üstte 9 sınıf soru Bankası içinde, konu anlatımın da ve yorumlarda istediğiniz kadar bulabilirsiniz

  • borahan doğan

    Hocam çizgi ölçek ve kesir olcekten başka başka ölçek varmı ?

    • Bildiğim kadarı ile yok. iyi çalışmalar

  • sude

    çoook yararı oldu çok düzenli bir çalışma teşekkürlerimi sunuyorum.

  • Toplamdanda olur tek aralık değerinden de. Ben sizin dediğiniz yöntemi kullanmıyorum ama o şekilde de olur ancak tek çentik olayı daha kestirmedir. Gereksiz işlemleri azaltır, hata yapman azalır ve en önemlisi sınavda zaman kazandırır.

    • İrene

      Hocam buradaki örnekleri yapabiliyorum ama öğretmenimizin verdiği testler çok karışık ve zor kafam allak bullak oldu ve harita alanı harita uzunluğu ölçek paydası bunların problemlerini de karıştırıyorum ne önerirsiniz

      • Çözümü olan soruları çözerek devam edebilirsin. Yazdığınız mesajlara resimde ekleyebiliyorsunuz cozemediginiz soruların resmini çekip mesaja dahil edin burada çözelim. karistirdiginiz konuların mesajlar bölümünde bolca soru var onların çözümlerini kontrol edebilirsiniz.

  • Anonim

    Başka bir yol ile yapınca anladım 2. soruyu. Bir de hocam bazı sorularda o başlangıç yerini 0 bazende başka bir sayı olarak alıyo yani; 0-1-.. ya da 1-0-1-.. neden bu şekilde?

  • aleyna

    anlayamadım ama teşekkür ederim çok uğraşmışsınız ya o yeter

  • irem

    Ben bir şey sormak istiyorum. Harita fotokopide küçülürse ölçek de küçüldüğü için gerçek mesefe bulunabilir mi

    • Fotokopisini çektiğin harita üzerinde Çizgi ölçek bulunuyorsa harita üzerinde her türlü işlemi yapmaya devam edebilirsin. Buna gerçek uzunluk (mesafe) de dahil. Çünkü çizgi ölçekte haritayla beraber aynı oranda büyür veya küçülür. Eğer üzerinde çizgi ölçek yoksa sadece kesir ölçek varsa bu durumda ölçek bozulur yaptığın hesaplamaların (uzunluk ve alan) tamamı hatalı veya yanlış olur.

  • Sevilay Çelik

    Hocam, 14 ün cevabını c buluyorum ama d ymiş hatalı mı değil mi çelişkide kaldım..

  • Sevilay Çelik

    Hocam, 14 ün cevabını c buluyorum ama d ymiş

  • Sercan Temel

    Hoxam Şu sorunun cecabı nedir?

  • 1 / 3 000 000 ölçek demek
    1 cm = 3 000 000 cm
    1 cm = 300 000 dm
    1 cm = 30 000 m
    1 cm = 3000 dam
    1 cm = 300 hm
    1 cm = 30 km demektir. Genelde de km olur çizgi ölçeğin sonunda. Bunun için basitçe ölçekteki sıfırlardan 5ini silersin.

    Bunun anlamı çizgi ölçekte 1 cm bir uzunluğun 30 km olması gerektiğidir. Her zaman çentikler 1 cm olmak zorunda değildir. Burada çentikler 2 cm bu durumda 2 cm = 60 km’yi göstermelidir. 2 cm’nin 60 km’ye eşit olduğu seçenek, E şıkkıdır. İyi çalışmalar.

  • yersewaw

    50 DM ile 30 Dm arasında kaç dakikalık yerel saat farkı var lütfen cevap verin.

    • 50 – 30 = 20
      20 × 4 = 80 dakika zaman farkı olur.

  • Erdoğan

    hocam sağolun mantığını kavradım

  • Ayşenur

    170 BM üzerindeki Alaskada yerel saat 23:40 iken başlangıç meridyen üzerindeki greenwich de saat kaçtır?

    • 170 x 4 = 680 dk,
      680 dk = 11 saat 20 dk olur.
      doğuda saatler ileri olduğu için,
      23:40 + 11:20 = 35:00 (saat 24ü aşarsa o saatten 24 düşeriz)
      35:00 – 24:00 = 11:00 olur. Günlerden de yeni bir gündür.

  • Raif

    56. 0. 56. 112. 168. 224
    |———|——–|——–|——–|——–| km. 1/5600000. Hocam bunun cevabını nasıl buldunuz açıklar mısınız
    CEVAPLARSANIZ MEMNUN OLURUM HOCAM.

    • Bu çizgi ölçekte her aralık ( çentik ) 56 km’dir. Bunun anlamı harita üzerinde ölçülen 1 cm uzunluğun gercekte 56 km olduğudur. ÖLÇEK demek harita uzunluğunun gerçek uzunluğa oranıdır. Oranlarsak;
      1 / 56 ( km ) olur. Ölçek paydası km olarak değil cm olarak yazılır bu durumda km yi cm ye çevirmek için 5 sıfır ekleriz.
      1 / 5 600 000 olur.

  • Berat

    Çok teşekkürler konuyu simdi anladım