Orojenez (Dağ Oluşumu)

žAkarsular, buzullar ve rüzgarlar tarafından aşındırılan malzemeler ( tortullar ) yerkabuğu üzerinde ki deniz ve göl tabanları gibi geniş çanakların ( jeosenklinal ) tabanlarında tabakalar halinde birikirler. Mantodaki akıntılar tarafından sürüklenen yerkabuğu parçaları (kıtalar-levhalar) biriken tortul tabakaları sıkıştırır. Tortul tabakaların sıkıştırılması ile alçalma ve yükselme meydana gelir.

Buna dağ oluşumu yada orojenez adı verilir. Orojenez sonucunda kıvrılma ve kırılmalar oluşur.

Kıvrılma:

žYerkabuğunu oluşturan levhaların birbirine yaklaştığı yerlerdeki tortul tabakalar esnek yapıda ise kıvrılarak yükselir. Kıvrılma sonucunda kıvrımın yüksek kısımlarına antiklinal, alçak kısımlarına senklinal adı verilir.
antiklinal
antiklinal2
III. zamanın sonlarına doğru başlayarak IV. zaman başlarına kadar devam eden ikinci kez yükselmeye uğramıştır. Bu yükselme sonucu deniz seviyesine inen düzlükler (peneplenler) yükselmiş ve zamanla akarsular tarafından parçalanarak plato halini almış, yer yer Doğu Anadolu ve Batı Anadolu’daki karalar sıkışarak kırılmalara uğramıştır.
žKırılan parçaların bir kısmı yükselerek horstları bir kısmı da çökerek graben alanlarını oluşturmuştur. Yeryüzünde dağılış gösteren sıradağlar jeolojik devirler boyunca meydana gelen Kaledoniyen, Hersinyen ve Alp – Himalaya orojenez hareketleri ile oluşmuşlardır.
žAvrupa’da uzanan Alp Dağları, Asya’da Himalayalar, Amerika kıtasında Kayalık ve And Dağları ile ülkemizdeki Toroslar ve Karadeniz Dağları bu şekilde oluşmuş sıradağlardır.

Kırılma:

žOrojenezin etkili olduğu yerlerde yerkabuğunun sert bölümleri kıvrılamadığı için yer yer kırılır. Kırık hatlarına fay denir. Fay boyunca bazı kesimler yükselir, bazı kesimler ise çökerek alçalır. Yükselen kesime horst, alçalan kesime ise graben denir.
kirik
kirik2
žÜlkemizde Ege Bölgesinde kuzeyden güneye doğru Yunt Dağı, Bozdağlar, Aydın Dağları kırılma ile oluşmuş horstlardır. Aralarda bulunan ve daha sonra akarsuların getirdiği alüvyonlarla dolarak düzleşen Bakırçay, Gediz, Küçük ve Büyük Menderes ovaları ise birer grabendir.

Sevebilirsin...

  • arda

    teşşekür ederiz

  • ilayda

    Teşekkürler ellerinize sağlık

  • Eksiklikleri yorum kısmından ekleyebilir siniz. Teşekkürler

  • Şeyma

    Kadir hocam teşekkürler ama çok uzun biaz daha kıssası yok muydu