Hangi Tarım Ürününde Dünya Kaçıncısıyız?

Türkiye’nin Tarım Ürünleri ve Üretim Miktarları (2013 verileri)

Üretimde Birinci Olduğu Tarım Ürünleri


Türkiye’de ve Dünya’da Fındık Üretimi

Dünya’da fındık üretimi denince akla gelecek olan ilk ülke Türkiye’dir. Çünkü Dünya fındık üretiminin yaklaşık %64’ünü tek başına Türkiye karşılar. Fındığın Türkiye’de yetişme alanı Karadeniz kıyılarıdır. Bu alan denizden itibaren içlere doğru 30 km ile 750 – 1000 metre yükseltilere kadar olan alnı oluşturur.

Fındık yoğun olarak 2 ana bölgede üretilir. Birinci alan; Ordu, Giresun, Rize, Trabzon ve Artvin illerini kapsayan Doğu Karadeniz illeridir. İkincisi ise orta ve batı karadeniz illleridir (Samsun, Sinop, Kastamonu, Bolu, Düzce, Sakarya, Zonguldak ve Kocaeli)


Türkiye‘de ve Dünya’da Kiraz Üretimi

Kiraz yaz ayları çok sıcak olmayan ve yükseltisi 1000 metreyi aşmayan alanlarda iyi şekilde yetişir. Kiraz ağaçları kış dinlenme döneminde -20, -26°C sıcaklığa kadar dayanıklı olsada bu alanlarda yetiştirilmesi tavsiye edilmez. Kirazdan iyi verim alınabilmesi için tomurcuklanma döneminde hava sıcaklıklarının -2°C ile -5°C‟nin altına düşmemesi ayrıca havaların yağışsız olması gerekir. Türkiye’de her bölgede kiraz tarımı yapılsa da en fazla üretim sırasıyla; Ege Bölgesi (İzmir, Manisa, Denizli, Afyon, Kütahya), İç Anadolu Bölgesi (Konya, Niğde, Karaman), Marmara Bölgesi (Bursa Bilecik, Çanakkale, Kocaeli), Akdeniz Bölgesi (Isparta, Mersin, Antalya), Karadeniz’de (Amasya) bölge ve illerindedir. En fazla üretimin yapıldığı 5 il: İzmir, Manisa, Konya, Isparta ve Bursa’dır.

Türkiye’de ve Dünya’da İncir Üretimi

İncir Akdeniz ikliminin ılıman etkisiyle en elverişli bölgeler olan Büyük ve Küçük Menderes havzalarında yetiştirilir. Bu bölge Türkiye toplam incir üretiminin yaklaşık %80’ini, Dünya Üretimininde %20’sini (Türkiye toplam üretimi yaklaşık %25) karşılar. Bu bölgede üretilen incirler daha çok kuru incir tüketimine yöneliktir. İncir tropik mevye özelliği gösterse de Türkiye’nin tüm sahil kuşağında yetiştirilebilmektedir. Marmara, Akdeniz ve Karadeniz kıyılarında yetiştirilen incirler daha çok yaş (sofralık) incir olarak tüketilir. Dünya incir üretiminde Türkiye’den sonra; Mısır, İran, Fas, Cezayir gibi ülkeler gelir.Dünya İncir üretiminin yaklaşık dörtte biri kuru incir olarak tüketilir. Dünya piyasalarında ihraç olunan kuru incirin yaklaşık % 60’ı ülkemiz tarafından karşılanmaktadır. Dünya kuru incir üretiminde olduğu gibi, ihracatında da birinci sırada yer alan ülkemiz, bu konumu nedeni ile dünya fiyatlarını da önemli ölçüde etkilemektedir.

Türkiye’de ve Dünya’da Kayısı Üretimi

Türkiye, Dünya Gıda Örgütü (FAO) verilerine göre ilk sırada yer almakta olup 2013 yılında 780 bin ton kayısı üretimi ile Dünya kayısı üretiminin yaklaşık % 20’sini karşılamaktadır. Kayısı karasal ve ılıman iklimlerde rahatlıkla yetiştirilebildiği için Dünya’nın bir çok ülkesinde yetiştirilir. Özellikle kışın düşük sıcaklıklara karşı dayanıklıdır. Ancak ilkbahar başı tomurcuk açma (çiçeklenme) döneminde nadiren görülen don olaylarından çok fazla etkilenir. Yıllar arasında görülen üretim miktarında ki dalgalanmaların en büyük sebebi bu don olaylarıdır. Türkiye’den sonra en büyük Kayısı üreticisi ülkeler sırasıyla; İran (457.000 ton), Özbekistan (430.000 ton), Cezayir (319.784 ton), İtalya (198.290 ton), Pakistan (177.630 ton), Ukrayna (135.000 ton), Fransa (133.646 ton), İspanya (131.800 ton), Japonya (123.700 ton) gibi ülkelerdir. Türkiye’de kayısı denilince de akla Malatya gelir. Malatya Türkiye kayısı üretiminin yarısından fazlasını  karşılar. Kayısı üretiminde Malatya’yı; Mersin, Elazığ, Kahramanmaraş, Antalya, Isparta, Iğdır gibi iller takip eder. Kayısı yaş ve kuru olarak tüketilir. Yaş kayısı ülke içinde tüketilir ve ihracatta istenen noktada olmadığımız görülmektedir. Kayısı ihracatımızın %90’ı kuru kayısı ihracatı şeklindedir.

Türkiye’de ve Dünya’da Ayva Üretimi

Ayva soğuk kuşak haricinde her türlü iklim koşulunda yetiştirilebilmektedir. Türkiye 2013 yılında yaklaşık 140.000 tonla ayva üretiminde birincidir. Türkiye ve Çin Dünya ayva üretiminin yaklaşık yarısını karşılamaktadır. Dünya ayva üretiminde Türkiyeyi sırasıyla; Çin, Özbekistan, İran ve Fas takip eder. Türkiye’de ayva ekim alanları Çin’in yarısı kadar olmasına rağmen verimliliğin yüksek olması Türkiyeyi birinciliğe taşımıştır. Türkiye’de hemen hemen her ilde ayva yetişmektedir. En fazla ayva yetiştirilen iller sırasıyla; Sakarya (türkiye üretiminin %30’u), Bursa (%15), Antalya (%14), Bilecik (%8) ve Denizli’dir (%5).

Üretimde İkinci Olduğu Tarım Ürünleri

Türkiye yaklaşık 180.000 ton vişne üretimiyle dünyada 2. sıradadır. Özellikle son yıllarda yapılan yatırım ve teşvikler Türkiye’nin dünya sıralamasında önlere çıkmasına yardımcı olmuştur. Diğer önemli Vişne üreticileri; ABD, Almanya, BDT, İtalya, ve Fransa’dır.

Üretimde Üçüncü Olduğu Tarım Ürünleri

Ürün Dünya Üretimi Türkiye Üretimi Dünya Üretimindeki Payı (%)
NOHUT 13.305.743 506.000 3,8
ANTEPFISTIĞI 916.921 88.600 9,7
BİBER 31.171.567 2.159.348 6,9
ELMA 80.822.520 3.128.450 3,9

Üretimde Dördüncü Olduğu Tarım Ürünleri

Ürün Dünya Üretimi Türkiye Üretimi Dünya Üretimindeki Payı (%)
CEVİZ 3.458.046 212.140 6
ZEYTİN 20.396.699 1.676.000 8,2
DOMATES 163.963.770 11.820.000 7,2
FASULYE(TAZE) 21.365.119 632.301 3
ISPANAK 23.231.898 220.274 1
MERCİMEK 5.303.278 417.000 7,9
HAŞHAŞ(Tohum) 76.372 19.244 25

Üretimde Beşinci Olduğu Tarım Ürünleri

Ürün Dünya Üretimi Türkiye Üretimi Dünya Üretimindeki Payı (%)
ÇAY(KURU) 4.818.000 225.000 4,7
PATLICAN 49.418.212 826.941 1,7

Arpa(6), Ş.Pancarı(6), KuruSoğan(6), Greyfurt(altıntop)(6), Armut(6), Aspir(7), Limon(7), K.Pamuk(8), Çavdar(8), Ayçiçeği(8), Buğday(10), Patates(13)
Kaynak: FAO, TUİK (2013)

Sevebilirsin...