Türkiye ve Dünya’da Tahıl Üretimi

Türkiye’de ve Dünya’da Tahıl Tarımı

Tahıllar

Türkiye’de buğday, arpa, mısır, pirinç, çavdar ve yulaf gibi ürünlere genel olarak tahıl adı verilir. Büyük bir bölümünün temel besin maddesi olması, tarımının kolay olması, makineli tarıma elverişli olmaları ve ilaçlanarak uzun yıllar depolanabilmeleri gibi nedenlerden dolayı tahıl ekim alanları ve üretimleri fazladır.

BUĞDAY ÜRETİMİ

bugday

Buğday, mısır ve pirinç gibi dünyada yetiştirilen en önemli besin kaynağıdır. Filizlenme ve büyüme döneminde (ilkbahar) yağış isteyen, olgunlaşma döneminde (yaz)  sıcaklık ve kuraklık isteyen bir üründür. Her mevsimi yağışlı olan Karadeniz kıyıları ile Doğu Anadolu’nun yüksek kesimlerinde yazların serin ve yağışlı geçmesinden dolayı buğday tarımı yapılamamaktadır. Bu yörelerin dışında ülkemizin her bölgesinde buğday tarımı yapılmakta olup en fazla üretilen bölge İç Anadolu, il ise Konya’dır. Ülkemizde tahıllara ayrılan ekim alanlarının yarıdan fazlası buğday üretimine ayrılmıştır. Bu alanlardaki üretim 2015/16 sezonu beklentilerine göre 22 milyon tonu aşacaktır. 2015 yılında Dünya buğday üretimi yaklaşık olarak 727 milyon ton olarak gerçekleşmiştir.

Türkiye’de Buğday En Fazla Hangi İllerde Üretilir?


(Kaynak: TÜİK-2015)

Dünya’nın En Fazla Buğday Üreten Ülkeleri Hangileridir?


(Kaynak: IGC: International Grains Council) 2015/16 sezonu verileridir.

Buğdayın Kullanım Alanları Nelerdir?

  • Ekmek,
  • Buğday Unu ve Nisaştası,
  • Makarna Üretimi,
  • Bisküvi Üretimi,
  • Hayvan Yemi,
  • İçecek (fermantasyon ve damıtma ile alkollü içecek; Bira)

ARPA ÜRETİMİ

arpa

Dünya genelinde üretim miktarı bakımından tahıllar arasında mısır, buğday ve pirinçten sonra 4. sırada yer alan arpa, Türkiye’de buğdaydan sonra en çok üretilen tahıldır. Dünya’da olduğu gibi Türkiye’de de arpa daha çok yem bitkisi ve bira sanayisinin ham maddesi olarak tüketilir. Bugün dünyada ekimi yapılan arpanın % 65’i hayvan yemi olarak, % 33’ü maltlık olarak bira ve viski yapımı ile biyodizel üretiminde, yüzde 2’si de insan besini olarak gıda endüstrisinde kullanılmaktadır. Türkiye’de ise tüketimin yüzde 90’ı hayvan yemi olarak, kalan kısmı maltlık olarak bira sanayinde ve gıda endüstrisinde kullanılmaktadır. Gıda endüstrisinde kullanılan oran çok düşük olup, bira sanayinde kullanılan oran her geçen yıl artmaktadır. Buğday ile benzer koşullarda yetişen arpa, buğdaya göre sıcağa ve soğuğa daha dayanıklıdır. Bu nedenle buğdayın yetişemediği yükseltilerde arpa ekimi yapılabilmektedir. Yetişme süresi kısadır (70 – 80 gün). Yıllık ortalama üretim 2015 yılı verilerine göre 7,1 milyon tondur.

Türkiye’de, buğday ve arpa üretimi kuru tarım yöntemiyle yapılır, yani bu ürünlerin tarımında sulama yapılmaz. Bu nedenle üretim hava koşullarına bağlıdır. Buğday ve arpa üretimi yağışlı geçen yıllarda artarken, kurak geçen yıllarda azalır. Arpa üretimi buğdayda olduğu gibi en fazla İç Anadolu Bölgesinde, Konya’da üretilir.

Türkiye’de Arpa En Fazla Hangi İllerde Üretilir?


(Kaynak: TÜİK-2015)

Dünya’nın En Fazla Arpa Üreten Ülkeleri Hangileridir?


(Kaynak: USDA – 2015)

Arpanın Kullanım Alanları Nelerdir?

  • Hayvan Yemi,
  • Bira Üretimi,
  • İnsan Besini,
  • Biyodizel.

MISIR ÜRETİMİ

Nemli ve ılıman iklimleri seven mısır için ülkemizde en ideal iklim koşulları Karadeniz kıyılarında görülür. Bu nedenle bu kıyılarımızda mısır tarımı yaygındır. Ancak Karadeniz kıyılarındaki mısır üretimi, buğday yetişmediğinden dolayı halkın temel besin ihtiyacını karşılamaya yöneliktir. Bölge ticaretinde önemi yoktur.

Mısırın unundan ve yağından sanayi ham maddesi olarak yararlanılması nedeniyle, son yıllarda sulamaya bağlı olarak diğer kıyı bölgelerimizde de mısır tarımı yaygınlaşmıştır. Özellikle Çukurova, ülkemizdeki mısır üretiminin yarısını karşılar. Yıllık mısır üretimimiz giderek artmaktadır. 2015 verilerine göre mısır üretimimiz 6,4 milyon ton olarak gerçekleşmiştir (TÜİK). IGC’nin verilerine göre; dünya mısır üretimi 2014/15 sezonunda 1 milyar 13 milyon tondur. Dünya’nın en büyük mısır üreticileri aynı zamanda en büyük tüketicilerdir (ABD, Çin).

Türkiye’deki mısır üretiminin yüzde 33’ü Marmara Bölgesinde, yüzde 31’i Ege Bölgesinde, yüzde 13’ü Karadeniz ve yüzde 10’u da iç Anadolu Bölgesi’nde yapılmaktadır. Türkiye’de son 10 yılda mısır üretimine paralel olarak verimde de düzenli bir artış görülmektedir. 2001 yılında dekar başına 400 kilogram olan verim, 2006 yılında 711 kilograma, 2012 yılında ise 739 kilograma yükselmiştir. 2013 yılında 894 kilogram/dekar olan mısır verimliliği, 2014 yılında da artışını sürdürmüş ve 903 kilogram/dekara ulaşmıştır. Bu verimlilik oranları ile Türkiye, dünya ortalamasının üzerindedir.

Türkiye’de Mısır En Fazla Hangi İllerde Üretilir?


(Kaynak: TÜİK-2015)

Dünya’nın En Fazla Mısır Üreten Ülkeleri Hangileridir?


(Kaynak: USDA-2015)

Mısırın Kullanım Alanları Nelerdir?

  • Hayvan Yemi,
  • Mısır Unu,
  • Mısır Gereği,
  • Mısır (mısırözü) Yağı,
  • Mısır Nişastası,
  • Zamk,
  • Yapay Kauçuk,
  • Alkol

PİRİNÇ ÜRETİMİ

turkiye-pirinc-uretimi

Ana vatanı Muson Asya’sı olan pirinç, bol su ve sıcaklık isteyen çeltik bitkisinin tanelerine verilen addır. Türkiye’deki iklim tiplerinde daha çok kuraklığın hakim olması ve pirinç tarımında insan gücüne duyulan ihtiyacın çok olması pirinç üretimini sınırlandırmaktadır. Çeltik üretim miktarına bakıldığında 2003 yılında 372 bin ton olan üretimin, son 10 yılda önemli miktarda arttığı görülmektedir. 2011 yılında 900 bin tona kadar yükselen Türkiye’nin çeltik üretimi 2012 yılında 880 bin tona düşmüş, 2013 yılında yeniden 900 bin ton seviyesine yükselmiş, 2014 yılında ise 830 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Pirinç üretim ve tüketim istatistiklerine bakıldığında Türkiye’nin pirinç üretiminin tüketimi karşılamadığı görülür. Türkiye yıllık pirinç üretiminin yaklaşık yarısı kadar pirinci ithal ederek tüketimi karşılar.

2015 yılı TÜİK verilerine göre Türkiye pirinç üretimi 920.000 tondur. Bu üretimin büyük bölümünü; Edirne, Samsun, Balıkesir, Çanakkale ve Çorum illeri karşılanır. Türkiye’de pirinç üretimi suyun bol olmasından dolayı akarsu kenarlarında gelişmiştir. Pirinç üretim alanları devlet kontrolü altındadır. Sebebi ise pirinç üretim alanlarının sulak ve bataklık olmasından dolayı sivrisineğin ve buna bağlı sorunların (sıtma hastalığı) çok olmasıdır. Ayrıca devlet yerleşim alanlarına yakın pirinç ekim alanlarını yasaklamıştır.

Dünya pirinç üretimin yarısından fazlasını tek başına Çin ve Hindistan karşılar. Dünya’da en fazla pirinç üreten ilk 10 ülke Asya kıt’asına bulunur. Amerikan Tarım Bakanlığı Dış Tarım Servisi’nin raporuna göre 2015 yılı Dünya Pirinç Üretimi 475 milyon ton olarak gerçekleşmiştir.

Türkiye’de Pirinç En Fazla Hangi İllerde Üretilir?


(Kaynak: TÜİK – 2015)

Dünya’nın En Fazla Pirinç Üreten Ülkeleri Hangileridir?


(Kaynak: FAO – 2015)

Pirincin Kullanım Alanları Nelerdir?

  • Besin Maddesi,
  • Alkol (Pirinç Rakısı)
  • Hayvan Yemi,
  • Eczacılık,
  • Pirinç Unu vb.

ÇAVDAR ÜRETİMİ

cavdar

TÜRKİYE’DE ÇAVDAR ÜRETİMİ

Türkiye’de çavdar ekim alanları; buğday, arpa, mısır ve pirincin gerisinde kalmıştır. Türkiye’de 1960 yılında 670 bin hektar olan çavdar ekim alanı, 1987’de 242 bin hektara kadar düşmüştür. Bu alandan elde edilen ürün 1987 verilerine göre 380 bin ton civarındadır. Ekim alanlarındaki küçülme günümüze kadar devam etmiş  2011 yılında 128 bin hektara kadar gerilemiştir. 2012 yılında bir miktar artış göstererek 143 bin hektara ulaşan ekim alanı, 2013’te 138 bin hektarda kalmış, 2014 yılında 115 bin hektara, 2015 yılında ise 112 bin hektara gerilemiştir.

Ekim alanlarındaki daralmaya rağmen verimlilikte yaşanan artış, üretimin artışında etkili olmuştur.

TÜİK verilerine göre;

  • 2001 yılında 220 bin ton olan Türkiye çavdar üretimi,
  • 2005 yılında 270 bin ton,
  • 2009 yılında 343 bin ton,
  • 2013 yılında 365 bin ton,
  • 2014 yılında 300 bin ton,
  • 2015 yılında 330 bin ton seviyesine ulaşmıştır.

Verimlilik ise son 10 yılda % 41 civarında artış göstermiş, 2005 yılında dekara 208 kg olan verimlilik 2015 yılına 294 kg’a ulaşmıştır.

DÜNYA ÇAVDAR ÜRETİMİ

Yılda 12-14 milyon ton dolayında olan dünya çavdar üretiminin çok büyük bir bölümünü AB ülkeleri ve Rusya sağlamaktadır. Amerikan Tarım Bakanlığı Dış Tarım Servisi (USDA FAS) verilerine göre dünya çavdar üretimi; 2015/16 sezonunda 12,1 milyon tondur.

Dünya’nın En Fazla Çavdar Üreten Ülkeleri Hangileridir?

USDA’nın 2016/17 sezonuna dönük tahminlerine göre,

1. AB ülkeleri: 8,1 milyon ton,
2. Rusya: 2,5 milyon tonla
3. Belarus: 800 bin tonla
4. Ukrayna: 350 bin ton
5. Türkiye: 350 bin ton
6. Kanada: 325 bin ton
7. ABD: 311 bin ton olarak gerçekleşmesi beklenmektedir.

YULAF ÜRETİMİ

Ekim alanına paralel olarak üretim, alanın arttığı yıllarda artmış, sonraki yıllarda ise sürekli bir düşüş seyri izlemiştir.

Türkiye’de belirli yıllarda yulaf üretimi aşağıda olduğu gibi gerçekleşmiştir;

  • 1964 yılında 550 bin ton olan yulaf üretimi,
  • 1980 yılında 355 bin ton,
  • 1990 yılında 270 bin ton,
  • 2000 yılında 314 bin ton,
  • 2007 yılında 189 bin ton,
  • 2012 yılında 210 bin ton,
  • 2013 yılında 235 bin ton,
  • 2014 yılında 210 bin ton,
  • 2015 yılında 250 bin ton olarak gerçekleşmiştir.

Dünya yulaf ticaretinde, en büyük ihracat payı Kanada’nındır. Kanada, dünya yulaf ihracatının yüzde 70’inden fazlasını gerçekleştiren ülke konumundadır.

  1. Kanada: 1,6 milyon ton
  2. Avustralya:  300 bin ton
  3. AB Ülkeleri: 200 bin tonluk üretime sahiptirler.

Sevebilirsin...

  • Türkiye ve Dünya’da; Buğday, Arpa, Mısır, Çavdar ve Yulaf Üretimi

  • Türkiye ve Dünya’da Tahıl Tarımı

  • Etüthane

    okuldada sevdiğim konulardan biriydi güzel bir yazı olmuş.