TÜRKİYE’NİN COĞRAFİ KONUMU

TÜRKİYE’NİN COĞRAFİ KONUMU

Türkiye’nin dünya üzerinde bulunduğu yer ve bulunduğu yerin diğer ülkelere, denizlere, ticaret ve ulaşım yollarına, yer şekillerine göre konumuna Türkiye’nin coğrafi konumu denir.

  • Türkiye’nin Özel Konumu ve Sonuçları

∗ Üç tarafı denizlerle çevrilidir, bunun sonucunda iklim çeşitliliği fazladır. Dolayısıyla bitki örtüsü, tarım ürünleri, turizm faaliyetleri de çeşitlenmiştir.
∗ İstanbul ve Çanakkale boğazları sayesinde Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan yollar Türkiye’nin kontrolü altındadır. (Jeopolitik konum)

∗ Petrol ülkeleri ile sanayileşmiş ülkeler arasında yer alır. (Jeopolitik konum)
∗ Eğim ve engebenin fazla olması gerçek alanıyla iz düşüm alanı arasındaki farklılığı arttırmıştır.
∗ Türkiye’de dağların doğu – batı yönünde uzanması denizsel iklimin iç bölgelere sokulmasını engellemiş (Ege Bölgesi hariç), ulaşımı doğu batı yönünde kolaylaştırmış, kuzey ve güney yönünde zorlaştırmıştır.
∗ Türkiye; Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarının birbirine en çok yaklaştığı yerde bulunmaktadır. (Jeopolitik konum)
∗ En uzun sınırı Suriye ile en kısa sınırı Azerbaycan iledir.
∗ Farklı kültürlerin kurulduğu, Dünya’nın en eski kültür hazinelerine sahiptir.
∗ Türkiye, özel konumu sayesinde birçok uluslararası kuruluşa üyedir.
∗ Türkiye’nin ortalama yükseltisi fazladır. (Yaklaşık 1132 m.) Ayrıca yükselti genel olarak batıdan doğuya doğru artmaktadır. Bunun sonucunda doğuya doğru gidildikçe sıcaklık azalır.
∗ Zengin yer altı kaynaklarına sahiptir.

  • Türkiye’nin Matematik Konumu ve Sonuçları

∗ Türkiye, 36° – 42° kuzey paralelleri ile 26° – 45° doğu meridyenleri arasında yer alır. Diğer bir ifadeyle, Türkiye ekvatorun kuzeyinde ve Greenwich’in doğusunda bulunan bir ülkedir.

  • Türkiye’nin matematik konumunun sonuçları şöyle sıralanabilir:

Türkiye 36° – 42° kuzey paralelleri arasında olduğu için
∗ Kuzey Yarım Küre orta kuşağındadır.
∗ En sıcak aylar 6 – 7 – 8’inci aylar, en soğuk aylar 12 – 1 – 2’nci aylardır.
∗ Yıl boyunca güneş ışınlarını hiç dik açıyla almaz.
∗ Güneyden kuzeye gidildikçe çizgisel hız azalır.
∗ Güneş ışınlarının geliş açısı güneyden kuzeye azalır.

  • Bunun sonucunda;

∗ Sıcaklıklar güneyden kuzeye azalır.
∗ Gölge boyları güneyden kuzeye uzar.
∗ Deniz suyu sıcaklığı ve tuzluluğu güneyden kuzeye azalır.
∗ Türkiye’ye kuzeyden esen rüzgarlar sıcaklığı düşürürken güneyden esen rüzgarlar sıcaklığı arttırır.
∗ Güneyden kuzeye gidildikçe gece gündüz süre farkı artar.
∗ Kuzey Yarım Küre orta kuşağındadır.

  • Bunun sonucunda;

∗ 4 mevsim belirgin olarak görülür.
∗ Kışın cephe yağışları görülür.
∗ Batı rüzgarlarından etkilenir.
∗ Cisimlerin öğle vakti gölge yönü daima kuzeydir.
∗ Güneyden kuzeye gidildikçe güneşin doğuş ve batış süresi uzar. Güneyden kuzeye gidildikçe meridyenler arası kuş uçuşu mesafe azalır.
∗ Güneyden kuzeye doğru gidildikçe öğle vakti gölge boyu uzar.
∗ Örtü buzullara rastlanmaz, yalnızca yüksek dağlarda buzullar görülür.
∗ Dağların güney yamaçları daha sıcaktır. Buna bağlı olarak güney yamaçlarda yerleşmeler fazladır.
∗ Kuzey sektörlü rüzgarlar sıcaklığı düşürür. Güney sektörlü rüzgarlar sıcaklığı artırır.
∗ Güneydeki bölgeler güneş ışınlarını yıl boyunca kuzey bölgelerinden daha dik açıyla alır.

  • Türkiye 26° – 45° doğu meridyenleri arasında olduğu için,

∗ Türkiye’nin doğusuyla batısı arasında 45° – 26° = 19 boylam, 19.4′ = 76 dakikalık zaman farkı bulunur.
∗ Kışın 30° doğu ve yazın 45° doğu boylamlarının ulusal saat olarak kullanır.
∗ Doğudaki bölgelerde yerel saat batıdaki bölgelerden daima ilerdedir.
∗ Doğudaki bölgelerde yerel saat batıdaki bölgelerden daima ilerdedir.
∗ Doğudaki bölgelerde güneş erken doğar ve batar.
∗ Doğu-batı yönünde genişliği aynı anda birden çok ortak saat kullanmayı gerektirmez.
∗ 2. ve 3. saat dilimlerini kullanır.
∗ Başlangıç meridyeninin doğusundadır.

Sevebilirsin...

  • Gamze Aydin

    Hocam Türkiye’nin en kısa kara sınırı Nahçıvan ile değil miydi? Azerbaycan ile kara sınırımız yoktu diye hatırlıyorum.