Toprak Nasıl Oluşur?

Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr +

Toprak Nasıl Oluşur?

toprak nasıl oluşur
Toprak oluşumu yeryüzündeki kayaçların çeşitli şekillerde ayrışmasıyla başlar. Bu kayaçlar:

  • Fiziksel (Mekanik),
  • Kimyasal ve,
  • Biyolojojik,

olarak ayrışmaya (parçalanmaya, dağılmaya) uğrar.


Toprak Nasıl Oluşur

Fiziksel (Mekanik) Ayrışma

Yer kabuğunu oluşturan kayaçların çeşitli nedenlerle daha küçük parçalara ayrılması ve ufalanmasıdır. Bu ayrışmanın temel nedeni, birbiri ardınca devam eden günlük sıcaklık farklarıdır. Isınma ve soğuma sonucunda taşları oluşturan mineraller gündüz genleşir, gece de büzüşür. Kayaçlarda yıllarca devam eden bu faaliyet neticesinde çatlaklar oluşur ve kayaçlar birbirinden ayrılarak ufalanır. Fiziksel ayrışma; nem oranının az olduğu çöller, yüksek kesimler ve karasal iklim bölgelerinde daha fazla görülür.


Toprak Nasıl Oluşur

Kimyasal Ayrışma

Toprak oluşumunda oldukça etkili olup kayaçları oluşturan minerallerin suyun etkisiyle çözünmesi şeklinde gerçekleşir. Kimyasal çözünme de su ile birlikte sıcaklık da önemli bir etkendir. Yeterli miktarda suyun bulunduğu alanlarda sıcaklık ne kadar fazla ise çözünme de o kadar hızlıdır. Dolayısıyla sıcaklık ve nemin fazla olduğu ekvatoral, savan, akdeniz ve okyanusal iklim bölgelerinde kimyasal çözünme şiddetlidir.


Toprak Nasıl Oluşur

Biyolojik Ayrışma

Canlıların çeşitli yollardan kayaçları parçalamasıyla meydana gelir. Örneğin bitki köklerinin gelişmesi ile kayaçlara ait yarık ve çatlaklar genişler. Bu olay, kayaçların parçalanarak toprak için gerekli olan materyale dönüşmesine yardımcı olur. Kayaçların biyolojik ayrışmasında bitki köklerinden çıkan asitlerin yanı sıra toprağın içinde yaşayan karınca, solucan, fare, köstebek gibi canlıların da etkisi vardır.

Kayaçların Ayrışması (Çözünmesi) Detaylı Konu Anlatımı için tıkla…


Toprağın oluşumu ayrışma ile tamamlanmaz. Ayrışma sırasında ve devamında toprak oluşumunu etkileyen aşağıdaki faktörler toprağın oluşumunda oldukça önemlidir.


Toprak Oluşumunu Etkileyen Faktörler

toprak oluşumunu etkileyen faktörler

1. İklimin Etkisi

Toprak oluşumunda etkili olan ana iklim elemanları sıcaklık ve yağıştır. Bu iki faktör fiziksel ve kimyasal çözünmeyi, bitki örtüsünün yetişmesini ve yoğunluğunu, bitki kalıntılarının ayrışarak humusa dönüşmesini ve topraktaki canlı hayatın aktivetisini etkiler.


toprak oluşumunu etkileyen faktörler

2. Ana Kayanın Etkisi

Ana kayanın çözülmesi ile birçok mineral madde açığa çıkmakta ve bunların toprak suyunda erimesi sonucu bitkiler beslenmekte ve toprakta organizma faaliyetleri başlamaktadır.


toprak oluşumunu etkileyen faktörler

3. Zamanın Etkisi

Toprak bir anda oluşup ortaya çıkan bir şey değildir. Toprak oluşumu ana kayanın direncine ve iklim şartlarına bağlı olarak çok uzun yıllar içinde oluşur. Söz gelimi nemli iklim ve kolay ayrışabilen bir kaya üzerinde 1 cm kalınlığında toprak oluşabilmesi için yaklaşık 100 yıl geçmesi gerekirken aynı iklim bölgesindeki dirençli kaya üzerinden 1000 yıl geçmesi gereklidir.


toprak oluşumunu etkileyen faktörler

4. Yerşekillerinin Etkisi

Toprak oluşumunda ve oluşan toprağın kalınlığında eğimin etkisi önemlidir. Eğimli yamaçlarda oluşan topraklar yer çekimi, yağışlar, sular, rüzgarlar ve diğer beşeri etkenlerden kaynaklı olarak yamaçta tutunamaz. Eğimli arazilerde oluşan toprak örtüsü ince, düzlüklerde oluşan topraklar ise nispeten daha kalın bir toprak örtüsüne sahiptir.


toprak oluşumunu etkileyen faktörler

5. Canlıların Etkisi

Toprak yüzeyine düşen dal, yaprak ve meyvelerden oluşan bitki kalıntıları iklim koşullarına bağlı olarak birkaç ay ile birkaç yıl içerisinde mikroorganizmalar tarafından parçalanarak humusa dönüşmektedir. Humus toprağın rengini koyulaştırır ve daha verimli hale gelmesini sağlar.

Toprak Oluşumunu Etkiyen Faktörler Detaylı Konu Anlatımı için tıkla…


Toprak oluşumu bir süreçtir yani toprak “oluştu, bitti” diye bir şey söylenemez. Bu oluşum süreklilik arz eder.

Bu konuyu/testi ne kadar faydalı buldun?

Oy vermek için yıldızlara tıklayın!

Ortalama puanı / 5. Oy sayısı:

Maalesef, bu yazıyı yararlı bulmadınız!

Bu yazıyı geliştirmeme yardımcı ol!

Share.